1867: ONTRUIMING VAN SCHOEMANSDAL

KULTUURDAGBOEK 15 JULIE

Lees volledig by Kultuurdagboek

Schoemansdal was die noordlikste dorpie in die ou ZAR, geleë langs die Soutpansberge, ongeveer 15 km wes van die teenswoordige Louis Trichardt. Dit is in 1848 deur kommandant AH Potgieter aangelê, wat ook daar oorlede en begrawe is.

Die dorp wat in 1855 reeds deur byna 2 000 blanke inwoners in 278 huise bewoon is, het ook 'n kerkgebou, 'n skool en 'n pastorie gehad.

Schoemansdal, so in 1855 genoem na kmdt.-genl. S Schoeman, het spoedig 'n welvarende sentrum geword vanweë die ivoorhandel en die handelsverbinding wat deur Joao Albasini met Mosambiek onderhou is.

Vanaf 1864 het ds NJ van Warmelo as NH predikant daar gestaan en 'n groot bydrae gelewer om Schoemansdal 'n sentrum van die blanke beskawing te maak.

Spanninge met die omwonende swart bevolking het egter vanaf die middel van die sestigerjare tot 'n uitgerekte oorlog gelei wat vanweë 'n gebrek aan deurtastende optrede van owerhede nie beëindig kon word nie.

Die Krygsraad, onder leiding van kmdt-genl SJP Kruger, het op hierdie dag, 15 Julie, besluit om die dorp en distrik te ontruim.

Op hierdie Maandag in 1967 is Schoemansdal deur sy inwoners verlaat en aan vernietiging oorgegee.

Na die ontruiming is die dorp in sy geheel deur die swartes aan die brand gesteek en verwoes.