1848: ANDRIES PRETORIUS VOËLVRY VERKLAAR

KULTUURDAGBOEK 17 AUGUSTUS

Lees volledig by Kultuurdagboek

Die proklamering van die Oranjerivier-soewereiniteit in 1848 was vir die Trekkers en veral vir die Winburgers onaanvaarbaar. Hulle het 'n beroep om hulp by Andries Pretorius gedoen. Hy moes sy siek vrou alleen laat en na hom Winburg haas.

Baie ontevredenes het hulle by hom aangesluit. TJ Biddulph, die Britse resident-kommisaris op Winburg, het sy pos verlaat en na Bloemfontein gevlug terwyl die Boererelanddros WH Jacobsz sake daar oorgeneem het.

Pretorius en die Boere-kommando het na Bloemfontein opgetrek waar die Britse magte onder majoor Warden oorgegee het.

Britse onderdane was die geleentheid gebied om na die Kaapkolonie uit te wyk. 'n Manifes waarin die griewe van die Trekkers in die Transoranje uiteengesit is, is gepubliseer.

Onmiddellik nadat Harry Smith Warden se verslag ontvang het, het hy 'n proklamasie op 22 Julie uitgevaardig waarin hy 'n prys van 1 000 pond ((R2 000) op Pretorius se kop geplaas het. 'n Week later het hy met 'n leërmag van ongeveer 1 200 man na Bloemfontein opgeruk.

By Boomplaats het die Boerekommando vir Harry Smith ingewag. Pretorius se kommando is verslaan en teruggedryf. Harry Smith het die prys op Pretorius se kop verdubbel en Pretorius het oor die Vaalrivier na Grootplaas teruggekeer. Hierdie optrede van Pretorius het tot hernieude onenigheid tussen hom en Hendrik Potgieter gelei.