Lees volledig by Kultuurdagboek

KULTUURDAGBOEK 13 OKTOBER

Die kinders van die Jacobs-familie van die plaas De Kalk in die omgewing van die latere Hopetown, het met 'n eienaardige klippie gespeel toe 'n boer, Schalk van Niekerk, dit opmerk en vermoed het dat dit 'n diamant is. 'n Verbygaande handelaar, Johan O'Reilly, het dit ondersoek waarna dit geblyk het 'n damant van 21.25 karaat te wees – die eerste wat in Suid-Afrika gevind is.

Verdere ontwikkelings het tot 'n algehele ekonomiese omwenteling in Suid-Afrika aanleiding gegee. Die diamantdraende gebied het die westelike deel van die Vystaatse Republiek uitgemaak, maar soos verwag kon word van die rowende Brittanje het sir Henry Barkly, die Britse Goewerneur en Hoë Kommissaris in Suid-Afrika,  dit skaamteloos as deel van die Kaapkolonie opgeëis.

Dr Gustav Norval

Nou en dan lees mens van iemand met ‘n bose siel wat dinge doen wat jou teen die bors stuit.  Mens kry regverdige mense, maar daar is ook diegene wat die reg verdraai en onmenslik soos ondiere optree.  Manie Maritz skryf oor die selfaangestelde Vdkt. Froneman van Kakamas se distrik wat ‘n rebelle-kommando byeengebring het.  Hy was ‘n grootbek wat meer gesuip as nugter was en hy het burgers vir byna geen rede 25 houe met ‘n sambok toegedien.  Freddie McDonald skryf in sy boek “Kalahari Mac” van nog so ‘n persoon, indien nie dieselfde man nie.  Die gebeure het tydens die Engelse oorlog in 1902 afgespeel op die plaas Dinamietputs in die Noord-Kaap. 

Lees volledig by Kultuurdagboek

KULTUURDAGBOEK 12 OKTOBER

Op hierdie dag, presies nege jaar nadat die eerste skoot tussen Boer en Brit in die Tweede Vryheidsoorlog geval het, het afgevaardigdes van die vier Britse kolonies in Suid-Afrika en van Rhodesië in Durban vergader om politieke eenwording te bespreek.

Dit was die eerste sitting van die Nasionale Konvensie wat onder voorsitterskap van sir Henry de Villiers tot 5 November byeen was in wat later die Durbanse poskantoor geword het.

Lees volledig by Kultuurdagboek

KULTUURDAGBOEK 12 OKTOBER

Die heel eerste skoot van die Tweede Vryheidsoorlog is op hierdie dag om ongeveer 22:45 uit die Mauser van veldkornet Coetzee by Kraaipanstasie gevuur nadat 'n spoorstaaf tussen Mafeking en die stasie verwyder is.  'n Lokomotief van die Engelse magte het vroeër die aand daar ontspoor terwyl die Mosquito met twee kanonne wat hy op Vryburg gaan haal het, die lokomotief gevolg het.

Die gepantserde trein, die Mosquito, het tot teenaan die ontspoorde lokomotief gery waarop lt Elliot opdrag gegee het dat sy soldate die spoor moet herstel. Veldkornet Coetzee het die Engelse genoeg kans gebied om met hulle rooi lanterntjies onder die ontspoorde lokomotief in te klim en toe die eerste skoot van die oorlog geskiet.

Ds A.E. van den Berg

“Só moet julle dan bid: Onse Vader wat in die hemele is....” (Mt.6:9)

In Parys (Frankryk) is daar ʼn indrukwekkende Middeleeuse katedraal wat meer as 900 jaar oud is en as ʼn Frans-Gotiese argitektoniese wonder beskou word. Dis in die 12 de eeu begin bou en na meer as ʼn eeu voltooi en met kunsskatte belaai. Alles daaraan is fabelagtig behalwe aan wie dit opgedra is – 'n oud-Babiloniese godin wat deur die Roomse Kerk (RK) met die Latynse naam Notre Dame (“Onse dame”) openlik aanbid en op verskeie maniere verheerlik word. 

Lees volledig by Kultuurdagboek

KULTUURDAGBOEK 11 OKTOBER

Twee politieke strewe, Britse Imperialisme en Afrikanernasionalisme, het teen die einde van die 19e eeu in Suid-Afrika gebots. Die Britse Imperialisme het die vereniging van die hele Suid-Afrika onder Britse gesag nagestreef. Die Afrikanernasionalisme het na die uitbouing van hul Republieke gestreef en wou nie deel van 'n verenigde Suid-Afrika onder Britse gesag wees nie. 'n Nuwe fase in die stryd breek in 1886 aan as duisende Britse onderdane na die goudvelde aan die Rand stroom.

Die Transvalers ag hulle bedreig en vereis 'n verblyf van 14 jaar om burgerskap te verkry. Die Britse onderdane, nooit van plan om van hulle burgerskap afstand te doen nie, eis seggenskap in die Republiek op grond daarvan dat hulle die meeste tot sy inkomste bygedra het.

In 1892 stig hulle die Transvaal National Union.

Geskryf deur Philip Venter (u kan die boek bekom deur hom te skakel by 083 444 7672)

“Het jy ontbyt gehad?”

“Nee, Oom. Ek is te vroeg vanoggend by die gastehuis weg.”

“Nou kom saam met my huis toe, dan gee ek jou ‘n stewige een. Ons plaasmense eet vroeg, maar wat nou middagete is, kan vir jou ontbyt wees.”

“Dankie. Dit sal goed wees.”

“Waarom het julle hom ‘Skoene’ genoem?”

“Dis maar ‘n naam wat ek hom mee leer ken het. Ek het later, nadat ek weg was uit die lokasie, dit gehoor by een van die offisiere wat hom geken het. Hy het saam met Skoene basies gedoen. Blykbaar was daar ‘n fout met sy voete en hy wou nooit sy stewels uittrek waar ander mense by was nie.”

Stephanus Johannes Paulus Kruger is waarskynlik op die Plaas Bulhoek, in die teenswoordige distrik Steynsburg, gebore. Hy het behoort aan die sesde geslag Kruger’s in Suid-Afrika en was die derde van sewe kinders van Casper Jan Hendrik Kruger en Elsie Francina Steyn. Hy het grootgeword in die veeleisende pioniersomstandighede van die Kaapse binneland, waar die stryd om selfbehoud gegaan het teen ondier, barbaar en die wisselvallighede van die natuurelemente.

Geskryf deur Philip Venter (u kan die boek bekom deur hom te skakel by 083 444 7672)

Dis net na drie-uur in die oggend as hy die dorp uitry. Daar is meer as ‘n duisend kilometer tussen hom en sy bestemming, en natuurlik net soveel terug, Daar is baie min verkeer, met net die sporadiese vragmotor wat sekerlik, as hy aan die nommerplate moet oordeel, op pad is Zimbabwe toe. Die hoofligte en die twee kolligte verlig die pad ver genoeg dat hy nie bang is hy sien ‘n vlakvark of koedoe nie betyds nie. Ten spyte daarvan dat hy die sakkie met Cd’s byderhand het, los hy die radio af en ry in stilte. Dis koud buitekant die kar en hy stel die verwarmer verder in die rooi. Sy gedagtes dwaal na ‘n tyd, baie jare gelede, toe sy hare nog ‘n krullerige rooi-bruin was en sy baard ‘n skakering donkerder. Hy onthou die koue van daardie Juliemaand, die stank van die rook en stof, die gejil en gegil, die stampende voete, die gefluit en die swaai van allerlei wapens – stokke, kieries, pype, sambokke en pangas. Die mal oë.

Lees volledig by Kultuurdagboek

KULTUURDAGBOEK 9 OKTOBER

Stephanus Jacobus du Toit is op hierdie dag op Dal Josafat by die Paarl gebore. Hy het sy skool- en teologiese opleiding respektiewelik aan die Paarlse Gimnasium en die Kweekskool op Stellenbosch ontvang.

SJ du Toit was onder die invloed van Arnoldus Pannevis 'n vurge voorvegter vir Afrikaans as selfstandige taal. Sy politiek-nasionaale doelstelling – "om te staan vir ons taal, ons nasie en ons land" – het hy deur die stigting van die Genootskap van Regte Afrikaners (GRA) op 14 Augustus in 1875, met as spreekbuis Die Afrikaanse Patriot, die Afrikanerbond in 1879 en sy aandeel in die opstel van die Afrikaanse Volkslied, bevorder. Hy kan daarom as die eerste Afrikaanse Nasionalis beskou word.

Lees volledig by Kultuurdagboek

KULTUURDAGBOEK 8 OKTOBER

Christoffel Hermanus Kühn wat op hierdie dag gebore is, het onder die skuilnaam Mikro geskryf. Sy bekende trilogie, Toiings in 1934, Pelgrims  in 1035, en Vreemdelinge in 1944, word beskou as die kern van sy werk. Hy was skrywer van novelles, romans, speurverhale, jeugverhale en toneelstukke. Vir eersgenoemde twee werke is hy bekroon met die Hertzogprys en vir Die Porseleinkat is die Hofmeyrprys aan hom toegeken.

In sy werke was hy die skepper van die vereenvoudigde struktuur, van die gemoedelike, gemeensame formule vir lewenswaardes en lewenswaarhede.

Hannes Ollewagen

Jes. 60:1-22

“En jou volk sal almal regverdiges wees, vir ewig sal hulle die land besit – as lote deur My geplant, ’n werk van my hande, tot my verheerliking.” (:21).

Hierdie kosbare gedeelte waarin ons lees van die herstel van Jerusalem – die plek wat God vir Hom as woonplek verkies het. En hierdie woning van Hom wat verwoes is – nie omdat God by onvermoë was om dit te beskerm nie, maar eerder omdat Hy die verwoesting daarvan toegelaat het a.g.v. die goddeloosheid van die inwoners daarvan.

Wanneer God dan herstel bring, stel Hy die rede hiervoor ook duidelik – dit is tot sy verheerliking. Ons sien die beklemtoning daarvan ook in Jes. 61:3. “...om vir die treurendes in Sion te beskik dat aan hulle gegee word sieraad vir as, vreugde-olie vir treurigheid, ’n gewaad van lof vir ’n verslae gees; sodat hulle genoem kan word terebinte van geregtigheid, ’n planting vandie HERE, tot sy verheerliking.”

Lees volledig by Kultuurdagboek

KULTUURDAGBOEK 6 OKTOBER

Die Erepenning vir Volksdiens, die FAK se hoogste eretoekenning , is op hierdie dag ingestel op grond van 'n besluit van die Afrikaanse Nasionale Kultuurraad, wat in daardie jare in die FAK-struktuur besluite van die aard kon neem.

Met die Erepenning het die FAK op waardige wyse waardering en erkentlikheid teenoor mense of liggame wat "verdienstelike werk op die gebied van kultuurorganisasise en praktiese volksdiens gelewer het" betoon.

Lees volledig by Kultuurdagboek

KULTUURDAGBOEK 5 OKTOBER

Dit was hierdie talentvolle Swellendammer, op hierdie dag gebore, beskore om sy volk in 'n groter verskeidenheid van hoë ampte in die openbare lewe te dien as enige ander Suid-Afrikaner: regsgeleerde in die Kaapkolonie in 1868 – 1874; eerste hoofregter in 1874 – 1888; en vyfde Staatspresident in 1889 – 1895 van die OVS Republiek; regter en staatsekretaris van die ZAR in 1998 – 1902, en President van die eerste Senaat in 1910 – 1920 na die Uniewording.

Ook as kultuurleier het hy onskatbare dienste gelewer. Reeds in 1870 begin hy met "Kaapsch-Hollandsch" eksperimenteer en lewer hy sy eerste bydraes in 'n taal wat tydens sy eie lewe tot volkstaal sou ontwikkel. In 1888 verskyn sy Twee en Sestig uitgesogte Afrikaanse gedigte wat sterk weerklank by die volk gevind het as gevolg van die gemoedelike volkshumor wat daarin weergegee word.

Lees volledig by Kultuurdagboek

KULTUURDAGBOEK 5 OKTOBER

"Kort daarna op 9 April 1960, is 'n sluipmoordaanval op dr Verwoerd gedoen maar hy het wonderbaarlik herstel en die stryd om 'n republiek voortgesit."

Die Naionale Party het in 1936 vir die eerste keer in sy program van beginsels voorsiening gemaak vir die beliggaming van die republikeinse ideaal en daardeur 'n republikeinse party geword. Hierdie party het in 1948 aan bewind gekom.

Die status van die Unie het onder die agtereenvolgende leiding van dr DF Malan, adv JG Strijdom en dr HF Verwoerd tussen 1948 en 1960 stelselmatig in die rigting van 'n republiek verander. Teen 1960 was al die belangrikste simbole van 'n komende republiek reeds ingevoer, en is die grondslag gelê vir één trou aan Suid-Afrika, één burgerskap, één vlag en één volkslied.

Op 20 Januarie 1960 het dr Verwoerd in die Volksraad aangekondig dat daar 'n referendum oor die verkryging van die Republiek van Suid-Afrika gehou sal word.

Ds A.E. van den Berg

“Hulle het van ons uitgegaan, maar hulle was nie van ons nie; want as hulle van ons was, sou hulle by ons gebly het; maar dit moes aan die lig kom dat hulle nie almal van ons is nie” (I Joh.2:19).

Satan staan God en alles wat aan Hom behoort van meet af aan teen. Dis veral in die geskiedenis van die Christenkerk duidelik. Satan het die kerk eers met vervolging probeer dooddruk. Toe hy nie daarin slaag nie, het hy van strategie verander en met dwaalleer in die boesem van die kerk opgeduik en sukses behaal. Satan het mense wat in die kerk, dwaalleer begin verkondig, het gebruik. Hierdie metode sou deur die eeue keer op keer suksesvol gebruik word.