Ds Andrè van den Berg

“Wandel in wysheid teenoor die wat buite is en koop die tyd uit” (Kol.4:5).

Paulus skryf hierdie brief aan die Kolossense. Hulle was gelowiges in ʼn groot Griekse stad op Turkse bodem, ongeveer 160km noordwes van Efese geleë. Paulus het nie die gemeente gestig nie. God het ʼn sekere Epafras, ʼn plaaslike gelowige, daarvoor gebruik. Paulus het wel in die drie jaar wat hy in Efese gearbei het, die gemeente gereeld besoek.

Waarom was dit vir Paulus dan nodig om ook ʼn brief aan hulle te skryf? Omdat dwaalleer en kettery die gemeente bedreig het.   Die verskil tussen dwaalleer en kettery is dat dwaalleer mense die kerk laat verlaat terwyl ketters dit nie verlaat nie, maar leerstellings wat van die kerk se leer afwyk, huldig en mense verwar.

Die probleem in Kolosse was dat sekere mense die genoegsaamheid van Jesus se offer aan die kruis nie aanvaar het nie.   Hulle het geglo dat dinge soos bv. die besnydenis noodsaaklik vir redding was – Christus plus; nie Christus alleen nie. In hoofstuk 2 praat Paulus van ʼn eiesinnige godsdiens (:23).

Paulus kon die saak nie daar laat nie en het ʼn brief geskryf. Dit was die regte ding om te doen. Gelowiges moet die waarheid verdedig. Calvyn het gesê net soos wat ʼn hond sal blaf as sy eienaar aangeval word, hy ook nie kan stilbly as die waarheid van Christus aangeval word nie!

Paulus se brief aan die Kolossense bestaan uit drie hoofdele. Eerstens wys hy op die genoegsaamheid van Christus. Sondaars het niks meer as Jesus nodig om in die hemel te kom nie.   Tweedens vermaan hy die lidmate om die ou Joodse wette as uitgedien te beskou. Christene leef met ʼn nuwe wet, dié van die liefde:

“’n Nuwe gebod gee Ek julle, dat julle mekaar moet liefhê; soos Ek julle liefgehad het, moet julle ook mekaar liefhê. Hieraan sal almal weet dat julle my dissipels is, as julle liefde onder mekaar hê” (Joh.13:34,35).

In die derde deel moedig Paulus die gelowiges aan om, anders as die dwase heidene, wys op te tree: “Wandel in wysheid teenoor die wat buite is en koop die tyd uit”. Dit was die era van Griekse filosowe en die mense van Kolosse versot op filosofie - die wetenskap van wysheid. Die teksvers sê dat wysheid nie in die kop, maar in die voete lê; nie in verstandskennis nie, maar in lewenswandel. Wyse mense leef reg.

Die teksvers onderstreep een element wat ʼn wyse lewenswandel kenmerk – tyd. Dwase mense mors dit; gelowiges benut dit. Tyd is ʼn gawe van God. Wie dit vermors, gaan oneerbiedig met God se gawe om. Kortom: tydmors is sonde!

Wat maak jy met jou tyd? Besef ons werklik wat dit is? Gestel ʼn bank betaal elke oggend R86,400 in jou rekening in om te gebruik, maar die balans word nie na die volgende dag oorgedra nie. Saans neem die bank dit wat jy nie gebruik het nie terug. Wat sal jy doen? So veel as moontlik daarvan gebruik!

Elkeen het so ʼn bank. Elke oggend word ons rekening met 86,400 sekondes gekrediteer en elke aand dit wat nie gebruik is nie as ʼn verlies afgeskryf en teruggeneem.   Geen balanse word oorgedra nie.   Daar bestaan ook nie oortrokke fasiliteite nie. Elke oggend word ʼn nuwe rekening vir jou geopen en saans gesluit. Dit wat jy nie daarvan gebruik nie is jou verlies. Sal jy dit vrywillig vermors? Dit sal nie baie wys wees nie!

God wil hê dat gelowiges wys met hulle tyd moet omgaan. En die rede hiervoor is dat tyd aanstap en die lewe soos ʼn sirkus altyd aan die beweeg is. Die tyd vlieg. Aan die einde van elke jaar sê mense: “Sjoe, hoe het hierdie jaar darem nie verbygevlieg nie!” Mense het 3500 jaar gelede al so gedink. Moses skryf: “Want al ons dae gaan verby deur u grimmigheid, ons bring ons jare deur soos ’n gedagte.... want gou gaan dit verby, en ons vlieg daarheen” (Ps.90:9.10).

Hoe maak ʼn mens die beste van elke dag? Deur tyd sinvol te benut. Die kind van God weet dat dit ʼn gawe van God is en dat Hy ook verantwoordelikheid daarvan gaan eis soos die eienaar in die Gelykenis van die Talente.

Wat is tyd werd? Begin by ʼn jaar en vra ʼn student wat ʼn jaar moes herhaal. Om die waarde van ʼn maand vas te stel, kan ʼn moeder wat aan ʼn prematuur baba geboorte geskenk het en sake daarna nie goed verloop nie, gevra word. Wat is die waarde van ʼn week? Vra maar die redakteur van ʼn weekblad. Wat is die waarde van ʼn dag? Vra maar ʼn dagloner wat vir ʼn gesin moet sorg. Wat is die waarde van ʼn minuut? Vra iemand wat ʼn trein of vliegtuig gemis het! En die waarde van ʼn sekonde? Vra iemand wat ter nouer nood aan die dood ontkom het. Wat is die waarde van ʼn breuk van ʼn sekonde? Vra iemand wat die silwermedalje tydens ʼn Olimpiese spele gewen het! Tyd is en bly kosbaar, selfs ʼn breukdeel.

Tyd is die brug waaroor ons almal loop met die lewe aan die beginpunt en die dood aan die einde. Daarmee stap ons van die lewe na die dood.  Die wete dat die dood voorlê, moet ons nie droefgeestig maak nie. Al wat saak maak, is hoe ons stap. Wys of dwaas? Om dit wys te stap, begin by die bekering en kring daarna in liefde vir God en die medemens uit.   Oral waar jou lewenspad met mense kruis, is dit vir hulle voordelig, veral gesinslede, vriende, kollegas ens.

Die lewe is soos ʼn skip wat nooit ander laat nie.   Terwyl hy aan boord is, moet jy dinge doen wat voordelig sal wees vir die dag wanneer jy in die hawe van die Nuwe Jerusalem aankom.   God gee ons kans om ons vir die ewige lewe in die hiernamaals voor te brei. Daarvoor gee Hy ons tyd.   Ons kan nie onvoorbereid aan wal gaan nie.

Die Bybel vertel van onvoorbereide mense: “ En onderwyl hulle gaan om te koop, het die bruidegom gekom. En die wat gereed was, het saam met hom ingegaan na die bruilof, en die deur is gesluit. Later kom toe die ander maagde ook en sê: Meneer, Meneer, maak vir ons oop!Maar hy antwoord en sê: Voorwaar ek sê vir julle, ek ken julle nie” (Mt.25:10-12).

Wat ʼn mens met sy tyd doen, getuig van sy verhouding met God. Dis die boodskap van Paulus aan die Kolossense. “Wandel in wysheid teenoor die wat buite is en koop die tyd uit”. Deur omsigtige tydsbesteding wys gelowiges vir ongelowiges hoe om met God se gawe om te gaan. Met die woorde en koop die tyd uit sê Paulus dat tyd so gebruik moet word asof jy ʼn tekort gaan hê en daarvan moet aankoop.

Die heidene in Kolosse het verveeld op pleine rondgehang en na die filosowe geluister. Tyd was vir hulle nie soos ʼn stuk gereedskap waarmee gewerk moes word nie, maar ʼn rusbank; so tiperend van die heidenmens ook in Suid-Afrika. Kyk maar net na die arbeidsmag nadat die ou bedeling afgebreek is – mense wil nie meer werk nie!   Dis tiperend van heidene.   Paulus sê: “Pas dan op dat julle nougeset wandel, nie as onwyse nie, maar as wyse; en koop die tyd uit, omdat die dae boos is” (Efes.5:15,16). Wat maak dae boos? Die heidendom!

Tyd is kosbaar en wag vir niemand nie. Maak van die tyd wat jy vandag het, die beste gebruik want gister is geskiedenis en more onseker. Jy het net vandag en vandag is ʼn geskenk.   In Engels word daar gesê: “Today is a gift. That is why it is called the present” . Nou is my preek klaar en as ek op my horlosie kyk, is daar soʼn bietjie meer as 30,000 sekondes van die dag oor. Benut dit tot God se eer!