Gedagtes vir elke dag
Of lees almal by Gedagtes vir elke dag
Verbly jou o jongeling, in jou jeug en laat jou hart jou vrolik maak in die dae van jou jonkheid; en wandel in die weë van jou hart en in die aanskouing van jou oë; maar weet dat God jou oor al hierdie dinge in die gerig sal bring – Prediker 11.
OPPAS VIR JAN GAPS
Hannes Ollewagen
Ons almal ken die uitdrukking wat lui –“Gee die keiser wat hom toekom”, maar hoe gemaak as die keiser begin om te eis wat hom nie toekom nie?
Die bepaling en beredenering van billike belastingkoerse, betaling en weerhouding van belasting aan ‘n korrupte owerheid en dergelike onderwerpe is sake wat afsonderlike bespreking verdien. Die doel van hierdie artikel is om belastingpligtige volksgenote binne die Republiek van Suid-Afrika se aandag te vestig op aktuele belastingsake wat hul sakebedrywighede en finansiële posisie ernstig kan beïnvloed.
Die huidige minister van finansies het in sy toespraak op 22 Mei 2017 openbaar dat die SAID die taak opgelê is om in die komende finansiële jaar (01/03/2017 – 28/02/2018) belasting ten bedrae van R 1200000000000 (R 1,2 triljoen rand) te vorder. Dit is ‘n noemenswaardige styging van 16,5% op die R 1030000000000 (R 1,03 triljoen rand) wat in die vorige belastingjaar (01/03/2016 – 28/02/2017) ingevorder is.
Wanneer ons die begrotingsoorsig vir 2017 van die Nasionale Tesourie bestudeer, moet ‘n mens wonder hoe die minister die styging in verwagte inkomste kan regverdig. Die ekonomiese groeikoers vir 2016 was na raming ‘n skamele 0,5% terwyl die groeikoers vir 2017 en 2018 onderskeidelik op 1,3% en 2,0% vasgestel is. Die taak om ‘n verhoogde belastinginkomste van 16,5% uit so‘n rigiede ekonomie te genereer, is heeltemal onrealisties.
Dit is hierdie ondeurdagte en onrealistiese vooruitsigte wat bepaalde onaangename gevolge vir die burgery inhou. Die SAID is nie onwillig om hierdie taak wat hom opgelê is met aanwending van alle ywer te probeer verwesenlik nie – al sou dit ook die benadeling, mishandeling en selfs openlike plundering van belastingbetalers beteken.
Dit is geen geheim dat die SAID presies weet waar om jou op te spoor in die geval waar ‘n betaling aan hulle nie betyds geskied nie. En wanneer hulle nie vinnig genoeg jou geldjies ontvang nie sal hulle sonder versuim van hul opsie om ‘n 3de party aanstelling te doen, gebruik maak. Laasgenoemde beteken dat die kommissaris van die SAID ‘n 3de party (bv. jou werkgewer of jou bankier) sal aanstel om die verskuldigde fondse namens die SAID in te vorder, sonder enige vergoeding vir hul dienste aan die SAID gelewer natuurlik. In die geval waar ‘n 3de party (bv. ‘n werkgewer) nie hierdie aanstelling van die kommissaris behoorlik tot uitvoer bring nie kan die 3de party self aanspreeklik gehou word vir hierdie skuld.
In die geval waar daar egter ‘n eis teen die SAID ingestel word vir ‘n belastingterugbetaling is die inisiatief en insig wat in die SAID se invorderingsprosedures weerspieël word natuurlik nie altyd so prysenswaardig nie. Ek sal toegee dat uitbetalings na afloop van finalisering van ouditprosedures wel betreklik vinnig geskied (gewoonlik binne 7 dae), maar om by hierdie suksesvolle afhandeling van sake uit te kom, is gewoonlik waar die probleme ondervind word.
In die belastingjaar van 2010/2011 was daar 79631 oudits uitgevoer op die 14,6 miljoen geregistreerde belastingbetalers vir hierdie tydperk. In die belastingjaar van 2015/2016 het die SAID ongeveer 1800000 (1,8 miljoen) oudits uitgevoer op die 24,4 miljoen geregistreerde belastingbetalers vir hierdie tydperk. Dit sou beteken dat die geregistreerde belastingbetalers vir hierdie tydperk met 67,12% toegeneem het terwyl die hoeveelheid oudits op belastingopgawes met 2160,43% gestyg het!
Wanneer ‘n belastingbetaler uitgewys word vir ‘n oudit op sy belastingaanslag sal stawende dokumentasie gewoonlik aangevra word. Hierdie is gewoonlik ‘n baie standaard dokument wat deur ‘n geoutomatiseerde proses uitgereik word en kan menigmaal baie onduidelik wees. Die belastingbetaler het vanaf datum van uitreiking van hierdie skrywe een-en-twintig werksdae om die bewyslas aan die SAID te lewer. In die geval waar die SAID nie volledige dokumentasie binne hierdie tydperk ontvang nie, sal hulle gewoonlik ‘n hersiene belastingaanslag uitreik. En glo my – as u gedink het dat die minister se vooruitsigte vir ‘n verhoogde inkomste die wenkbroue laat lig, wag totdat u ‘n belastingaanslag kry wat deur dieselfde kantoor bereken word.
Natuurlik afhangende van die tipe belasting bv. btw, persoonlike inkomstebelasting, maatskappybelasting, ens. asook die samestelling van inkomste en uitgawes van die belastingbetaler kan die hersiene aanslag insluit ‘n terugskrywing van ALLE belastinginsette of -krediete wat geëis is en nie net daardie insette waarvoor stawende bewyse aangevra (en/of dalk nie betyds gelewer) is nie. Die SAID kan ook in sommige omstandighede die inkomste van ‘n belastingbetaler herbereken en ‘n hersiene aanslag op hierdie herberekende inkomste uitreik.
‘n Hersiene belastingaanslag is ook net die middel wat die kommissaris se taak om ‘n verhoogde inkomste uit belastingbetalers te kry, vergemaklik. ‘n Hersiene aanslag sal met ‘n onmiddellike boete van 10% op die bedrag wat betaalbaar is vergesel word en daarbenewens sal rente (tans 10,50% per jaar) op die verskuldigde bedrag uitgewerk word en tot die bedrag betaalbaar aan die SAID toegevoeg word. Alhoewel die boete net eenmalig is, sal die rente aanhou oploop totdat die skuld ten volle vereffen is.
Die SAID het dan ook ‘n maatreël ingestel dat geen terugbetalings aan belastingbetalers gemaak sal word indien hul belastingsake nie ten volle op datum is nie. Dit beteken dat verdere eise teen die SAID opgehou sal word terwyl slegs een aanslag in ‘n proses van dispuut is. Hierdie maatreël het natuurlik verreikende gevolge vir veral sakeondernemings wat vir verskeie belastings geregistreer is en wat selfs wesenlike inkomstebelastingterugbetalings in hul kontantvloeibegrotings opneem.
Die proses om ‘n foutiewe of hersiene aanslag wat deur die SAID uitgereik is teen te gaan, is baie omslagtig. Dit is egter in belang van ons volksgenote om wel ‘n basiese kennis van hierdie remedie tot hul beskikking te hê. Ek sal poog om in ‘n volgende artikel hierdie proses breedvoerig, dog eenvoudig te verduidelik, DV.
Daar is alreeds in 2014 bereken dat die gemiddelde persoon in Suid-Afrika ongeveer 38,22% van sy inkomste aan statutêre betalings moet afstaan. Ten spyte van hierdie hoë las op die burgery en ten spyte van R 1030000000000 (R 1,03 triljoen) se belastinginkomste wat in die 2017-belastingjaar ingevorder is, is die staatskas dolleeg! En elkeen van ons sal moet katvoet loop vir die kaal keiser in die Republiek van Suid-Afrika wat nie skaam is om sy burgery ook van dit wat regmatig aan hulle behoort te beroof nie!