...OF NIE TE PRAAT NIE?

Teregwysing, vermaning en oordeel

Ds Andrè van den Berg

Inleiding

Mense se beheptheid met menseregte en verdraagsaamheid met sonde, maak hul onverdraagsaam teenoor Christelike beginsels. Die groeiende weerstand teen die Bybelse leer word op feitlik alle lewensterreine waargeneem en deur dwaalgeeste gebruik om hul leuens te bevorder.

Valse verdraagsaamheid maak dat mense teregwysings haat en ʼn eie begrip van die waarheid ontwerp wat nie met die Bybel ooreenstem nie. Mense wil bv. niks daarvan weet dat onverskillige mense op pad hel toe is of dat dwaalleraars leuens verkondig nie.

Gevolglik was dit nog nooit so maklik om dwaalleer te versprei as tans nie. Selfs gelowiges is bang om op te staan en die waarheid te verdedig. Baie van hulle glo dat liefde en geduld alle foute bedek en troos hul valslik daaraan dat Jesus tydens sy aardse bediening soortgelyk opgetree het.

Dis alles behalwe waar! Die Evangelies vertel ʼn geheel ander verhaal. Alhoewel Jesus liefdevol teenoor sondaars opgetree het, het Hy nie gehuiwer om huigelaar-kerklui sterk aan te spreek nie. Mt.23 getuig duidelik hiervan.

1.   Jesus en valse leraars

In hierdie hoofstuk praat Jesus met die skare oor die kerklui wat mense vir eie voordeel misbruik: “Want hulle bind pakke saam wat swaar en moeilik is om te dra, en sit dit op die skouers van die mense, maar self wil hulle dit nie met hulle vinger verroer nie” (:5).

In plaas van genade het hulle werkheiligheid gepreek en Jesus gegrief: “Wee julle, blinde leiers, julle wat sê: Elkeen wat sweer by die tempel — dit is niks nie; maar elkeen wat sweer by die goud van die tempel, hy is gebonde” (:16).

Hulle godsdiens was vernislae oor hul onheilige lewenswandel. Volgens die letter van die Wet het alles goed gelyk, maar wat die gees betref, het dit baie ernstig aan heiligheid ontbreek. Daarom het Jesus nie geskroom om hul toneelspel te veroordeel en geen voordeel van moontlike twyfel te gee nie.

Wie aan dwaalleer die geringste voordeel van twyfel gee, is aan die boosheid daarvan aandadig: “...mense wat — al ken hulle die verordening van God goed, dat die wat sulke dinge doen, die dood verdien — dié dinge nie alleen self doen nie, maar ook hulle goedkeuring skenk aan die wat dit doen” (Rom.1:32).

Jesus stel die kerklui se huigelary aan die kaak: “Wee julle, skrifgeleerdes en Fariseërs, geveinsdes, want julle gee tiendes van kruisement en anys en koljander, en die swaarste van die wet laat julle ná: die reg en die barmhartigheid en die trou. Hierdie dinge behoort julle te doen sonder om die ander na te laat. Wee julle, skrifgeleerdes en Fariseërs, geveinsdes, want julle maak die buitekant van die beker en die skottel skoon, maar binnekant is dit vol roof en onmatigheid. Blinde Fariseër, maak eers die binnekant van die beker en die skottel skoon, sodat ook die buitekant daarvan skoon kan word” (:23,25,26).

Onkundiges kan miskien sukkel om Jesus se liefde en skerp teregwysings in hierdie hoofstuk met mekaar te versoen. Onthou, sy liefde mag nooit van sy opdrag om die waarheid na te jaag, geskei word nie. “Wee hulle wat sleg goed noem en goed sleg, wat die duisternis lig maak en die lig duisternis, wat bitter soet maak en soet bitter” (Jes.5:20).

In Mt.23 brandmerk Jesus die kerklui ses keer as huigelaars.   Hy noem hulle ook blinde leiers, geveinsdes, witgepleisterde grafte, seuns van profete-moordenaars, slange asook addergeslag. Almal wat leuens vir die waarheid verkondig en bose leerstellings onder die banier van godsdiens verkondig, is werktuie van Satan en moet aan die kaak gestel word. Hulle staan onder die oordeel van God!

Jesus gebruik in Mt.23 ses maal die woorde Wee julle. Dis goddelike oordeel en voorspel volslae ellende en ʼn verskriklike einde. “Slange, addergeslag, hoe sal julle die oordeel van die hel ontvlug?” (:32). Niemand van hulle of hul volgelinge sal die hemel beërwe nie want dwaalleer lei na ewige dood en stort beide leraars en volgelinge in die verderf. Daarom moet mense dringend gewaarsku word. “...en hulle weer nugter kan word, vry van die strik van die duiwel, nadat hulle deur hom gevang was om sy wil te doen” (2 Tim.2:26).

2. Geestesgesondheid

Teregwysing is vir elke gesonde gemeenskap onontbeerlik.   Te oordeel aan die agteruitgang in die meeste gemeenskappe, behoort daar vandag baie meer teregwysing as tevore te wees.   Ongelukkig word al te maklik dit as onverdraagsaam, ondemokraties en ʼn skending van menseregte beskou en die standaarde waaraan gedrag gemeet word, selfs deur kerke betwyfel.

3.   Wanneer om te praat

Wanneer moet daar tereggewys word? Indien iemand se saligheid op die spel is:“Sorg daarvoor, broeders, dat daar nie miskien in een van julle ’n bose en ongelowige hart is deurdat hy van die lewende God afvallig word nie” (Hebr.3:12). Die woord broeders dui op gelowiges wat nie net as enkelinge oor die waarheid moet waak nie, maar ook as ʼn groep. “Maar vermaan mekaar elke dag so lank as dit vandag genoem word, sodat niemand van julle deur die verleiding van die sonde verhard word nie” (:13).

As iemand so dwaal dat sy persoonlike geloofsgetuienis onder verdenking kom, moet daar met hom gepraat word sodat hy tot besinning kom. In Mt.18:15-18 leer Jesus hoe hierdie teregwysing moet geskied. Hy sê niks oor die aard van die sonde nie, maar dat as die persoon wat aangespreek word hom nie bekeer nie, hy nie langer deel van die groep mag wees nie. Vers 18 maak dit duidelik dat die hele kerk hierby betrokke moet wees.   Dit gaan nie oor die aard van die sonde nie, maar oor die oortreder se reaksie op die teregwysing. Die redding van sy siel is immers op die spel.

Die NT beklemtoon telkens die waarde van teregwysing: “En as iemand aan ons woord in hierdie brief nie gehoorsaam is nie, teken dié man en hou geen gemeenskap met hom nie, sodat hy skaam kan word. En beskou hom nie as ’n vyand nie, maar vermaan hom as ’n broeder” (2 Thess.3:14,15).

“Broeders, as een onder julle van die waarheid afgedwaal het en iemand hom bekeer,laat hy weet dat die een wat ’n sondaar van sy dwaalweg bekeer, ’n siel uit die dood sal red en ’n menigte sondes sal bedek” (Jak.5:19,20).

Om met iemand oor sy sonde te praat, getuig van God se liefde in hom:“Sê vir hulle: So waar as Ek leef, spreek die Here HERE, gewis, Ek het geen behae in die dood van die goddelose nie, maar daarin dat die goddelose hom bekeer van sy weg en lewe. Bekeer julle, bekeer julle van jul verkeerde weë! Waarom tog wil julle sterwe, o huis van Israel?” (Eseg.33:11).

Dis egter belangrik dat gelowiges se gesindheid van ʼn opregte besorgdheid oor verlorenes se sieleheil spreek. ” Maar wees vriendelik en vol ontferming teenoor mekaar; vergeef mekaar soos God ook in Christus julle vergewe hê” (Efes.4:32).“Broeders, as iemand ewenwel deur een of ander misdaad oorval word, moet julle wat geestelik is, so een reghelp met die gees van sagmoedigheid, terwyl jy op jouself let, dat jy ook nie versoek word nie” (Gal.6:1).

4.   Die Bybel alleen

Om iemand tereg te wys, moet die Bybel alleen spreek. Dit gaan per slot van sake oor God se standaarde wat eerbiedig moet word, al dink mense anders. Job se vriende was baie seker dat sy dilemma die gevolg van sonde in sy lewe was. Hulle was almal verkeerd. Dit het Job ongelukkig en God kwaad gemaak!

Toe Paulus verneem dat die gemeentes in Galasië na dwaalleer begin luister het, het hy hulle per brief tereggewys: “Ek verwonder my dat julle so gou afvallig word van hom wat julle deur die genade van Christus geroep het, na ’n ander evangelie toe”(Gal.1:6). Om ʼn ander Evangelie te preek, is so goed as geen Evangelieprediking nie want dit kan niemand red nie. Daarom mag gelowiges dwaalleer nooit sy gang laat gaan nie. Daarvoor het hulle die Skrif om hulle te help om dit teen te staan:

“Die hele Skrif is deur God ingegee en is nuttig tot lering, tot weerlegging, tot teregwysing, tot onderwysing in die geregtigheid, sodat die mens van God volkome kan wees, vir elke goeie werk volkome toegerus” (2 Tim.3:16,17).

Petrus skryf:

“...terwyl julle veral dít moet weet, dat geen profesie van die Skrif ’n saak van eie uitlegging is nie;want geen profesie is ooit deur die wil van ’n mens voortgebring nie, maar, deur die Heilige Gees gedrywe, het die heilige mense van God gespreek” (2 Pet.1:20,21).

Let op Paulus se woorde: “Die hele Skrif is deur God ingegee...”In die Grieks staan daar dat alle Skrif deur God “ingeasem” is. Paulus gebruik twee woordpare om op die bruikbaarheid van die Skrif te belig. Eerstens lering en weerlegging. Dit het met dogma te doenwat die hele Skrif van Genesis tot Openbaring omvat en uiteraard die grondslag van gesonde leer vorm.  

Die tweede woordpaar is teregwysing en onderwysing wat met gedrag te doen het. Teregwysing kom van die Griekse woord vir reguit. God se Woord maak paaie wat skeef is reguit en wie dit gehoorsaam, se lewenspad loop reguit.   Dis lewensvoordelig en ʼn seën vir alle verhoudings.

Paulus eindig 2 Tim.3 met die genoegsaamheid van die Skrif: “... sodat die mens van God volkome kan wees, vir elke goeie werk volkome toegerus” (:17). In Grieks beteken volkome: “Om met die regte gereedskap te werk”. So is gelowiges wat in die Skrif onderleg is, God se instrumente.

Moses skryf: “Gee ag op al die woorde waarmee ek julle vandag waarsku... Want dit is geen vergeefse woord vir julle nie, maar dit is julle lewe...”(Deut. 32:46,47). Daarom wy die Palmdigter ʼn hele 176 verse van Ps.119 aan die voortreflikheid van die Skrif. Dit rus gelowiges genoegsaam toe.

Toe Satan by geleentheid Jesus probeer versoek het, haal hy die Skrif buite verband aan. Met sy goddelike kennis van die Skrif kon Jesus hom met drie aanhalings daaruit suksesvol teenstaan. Baie gelowiges het al iets soortgelyks ervaar en met hul kennis van die Skrif in hul uur van nood op God se beloftes geleun en geestelik oorwin.

5.   Verstaan Jesus reg

Mt.7:1,2 is ʼn Skrifgedeelte wat dikwels buite verband aangehaal word om teregwysing in die kiem te probeer smoor:

“Moenie oordeel nie, sodat julle nie geoordeel word nie. Want met die oordeel waarmee julle oordeel, sal julle geoordeel word; en met die maat waarmee julle meet, sal weer vir julle gemeet word” .

Hierdie twee teksverse handel oor die huigelary van die kerklui in Jesus se tyd; mense wat ander se sondes veroordeel het terwyl hulle self daaraan skuldig was. Dis ʼn uitbreiding van hoofstukke 5 en 6 waar Jesus die Skrifgeleerdes se onderrig, huigelagtige gebede, vas en barmhartigheidswerk onder skoot bring.

Hulle het mense wat nie op hul godsdiensstandaard was nie sonder meer veroordeel. God haat sulke optredes. “En meen jy, o mens wat hulle oordeel wat sulke dinge doen, en dit self doen, dat jy die oordeel van God sal ontvlug?” (Rom.2:3).

“Daarom moet julle nie voor die tyd oordeel, voordat die Here kom nie, wat die verborge dinge van die duisternis in die lig sal bring en die bedoelinge van die harte openbaar sal maak; en dan sal elkeen lof van God ontvang” (1 Kor.4:5).

Mt.7:1,2 weerhou gelowiges egter nie daarvan om tussen reg en verkeerd te onderskei en mense te vermaan nie (Mt.7:15-23). God lê in sy Woord eerder beginsels as reëls neer. Eersgenoemdes kan egter nie altyd verwoord word nie. Daarvoor het gelowiges dan die leiding van die Heilige Gees nodig:“...en as Hy kom, sal Hy die wêreld oortuig van sonde en van geregtigheid en van oordeel” (Joh.16:8).

Wie sy medemens in liefde teregwys, spreek nie noodwendig ʼn oordeel oor hom uit nie. Liefdevolle teregwysings vloei uit liefdevolle harte. Nadat gelowiges ernstige pogings aangewend het om oortreders op grond van die Skrif op die erns van hul oortreding te wys, maar nie daarin slaag nie, sal veroordeling nie onvanpas wees nie.

Jesus het nooit bedoel dat gelowiges nooit mag oordeel nie. Solank as wat dit in ooreenstemming met die Bybel is. Paulus het dit gedoen:”Maar Élimas die towenaar... het hulle teëgestaan en het probeer om die goewerneur afkerig te maak van die geloof. Maar Saulus, dit is Paulus, vervul met die Heilige Gees, het die oë op hom gehou en gesê: Kind van die duiwel, vol van alle bedrog en alle listigheid, vyand van alle geregtigheid, sal jy nie ophou om die reguit weë van die Here te verdraai nie”(Hand.13:8-10)

Daar is egter net een almagtige Regter. Dit is God! Hy het die gesag om tussen regte en verkeerde gedrag te oordeel en het hierdie gesag aan Jesus oorgegee: “Want die Vader oordeel ook niemand nie, maar het die hele oordeel aan die Seun gegee”(Joh.5:22).

“Ek het as ’n lig in die wêreld gekom, sodat elkeen wat in My glo, nie in die duisternis sou bly nie. En as iemand na my woorde luister en nie glo nie, Ek oordeel hom nie; want Ek het nie gekom om die wêreld te oordeel nie, maar om die wêreld te red. Wie My verwerp en my woorde nie aanneem nie, het een wat hom oordeel: die woord wat Ek gespreek het, dit sal hom oordeel in die laaste dag” (Joh.12:46-48).

6.   Tien goue reëls

In ʼn tyd van teologiese verwarring en kerklike knoeiery is dit noodsaaklik om dwaalleer te ontmasker en doeltreffend teen te staan. Hoe doen gelowiges dit? Die Bybel gee 10 goue reëls.

1. (i)Beproef hulle

“Geliefdes, glo nie elke gees nie, maar stel die geeste op die proef of hulle uit God is, want baie valse profete het in die wêreld uitgegaan” (1 Joh.4:1).

1. (ii)Hou hulle dop

“En ek vermaan julle, broeders, hou hulle in die oog wat tweedrag en aanstoot veroorsaak teen die leer wat julle geleer het, en vermy hulle” (Rom.16:17).

1. (iii)Bestraf hulle

“Hierdie getuienis is waar. Daarom moet jy hulle skerp bestraf, sodat hulle gesond in die geloof kan wees” (Tit.1:13).

1. (iv)Vermy gemene sake

“En beproef wat die Here welbehaaglik is; en hou nie gemeenskap met die onvrugbare werke van die duisternis nie, maar bestraf dit liewer” (Efes.5:10,11).

(v) Onttrek aaaan hulle“

Ons beveel julle, broeders, in die Naam van onse Here Jesus Christus, dat julle jul onttrek aan elke broeder wat onordelik wandel en nie volgens die oorlewering wat hy van ons ontvang het nie” (2 Thess.3:6).

1. (vi)Draai weg

“...van mense wat ’n gedaante van godsaligheid het, maar die krag daarvan verloën het. Keer jou ook van hierdie mense af” (2 Tim.3:5).

1. (vii)Ontvang hulle nie

“As iemand na julle kom en hierdie leer nie bring nie, ontvang hom nie in die huis nie en groet hom nie. Want die een wat hom groet, het gemeenskap aan sy bose werke” (2 Joh.10,11).

1. Geen gemeenskap nie

“En as iemand aan ons woord in hierdie brief nie gehoorsaam is nie, teken dié man en hou geen gemeenskap met hom nie, sodat hy skaam kan word” (2 Thess.3:14).

1. (ix)Verwerp hulle

“Aan ’n man wat partyskap verwek, moet jy jou onttrek ná die eerste en tweede vermaning” (Tit.3:10).

1. (x)Skei jou af

“Daarom, gaan onder hulle uit en sonder julle af, spreek die Here; en raak nie aan wat onrein is nie, en Ek sal julle aanneem” (2 Kor.6:17).

7.   Staan vas

Gelowiges het geen gemene sake met dwaalleraars nie.“Geliefdes, terwyl ek alle ywer aanwend om aan julle oor ons gemeenskaplike saligheid te skrywe, het ek die noodsaaklikheid gevoel om julle deur my skrywe te vermaan om kragtig te stry vir die geloof wat eenmaal aan die heiliges oorgelewer is. Want sekere mense het ingesluip wat lank tevore al opgeskryf is vir hierdie oordeel, goddelose mense wat die genade van onse God verander in ongebondenheid, en die enigste Heerser, God, en onse Here Jesus Christus verloën” (Judas:3,4).

Paulus skryf aan Timoteus om die suiwere Evangelie te verdedig: “Hierdie boodskap vertrou ek aan jou toe, my kind Timotheüs, ooreenkomstig die profesieë wat vroeër aangaande jou uitgespreek is, sodat jy daardeur die goeie stryd kan stry en aan die geloof en ’n goeie gewete vashou. Sommige het dit van hulle weggestoot en aan die geloof skipbreuk gely” (1 Tim.1:18,19).

“O Timotheüs, bewaar jou pand en vermy die onheilige, onsinnige praatjies en teëwerpinge van die valslik sogenaamde kennis, waarvan sommige belydenis gedoen het en, wat die geloof betref, op ’n dwaalweg geraak het..... “ (1 Tim.6:20,21).

In Hand.20 en 2 Pet.2 waarsku Paulus en Petrus onderskeidelik dat dwaalleraars op die kerklike toneel gaan verskyn om mense van die geloof afvallig te maak.   Dit blyk dat hierdie leraars nie net van buite die kerk kom nie, maar ook van binne.

Die tyd het aangebreek dat gelowiges sterker na vore kom en dwaalleer met mening teenstaan. Jesus is hier die volmaakte voorbeeld van die verdediging van die waarheid.   Wie die grondbeginsels van die Christelike geloof aantas, moet teengestaan word. Daarvoor het gelowiges ʼn goddelike toesegging. Om oor die verkragting van die waarheid te swyg, sal net so skadelik wees as om hout op iemand se rug te laai wat in die middel van ʼn brandende huis staan!

a