NUUTSTE BYDRAES

Gedagtes vir elke dag

Of lees almal by Gedagtes vir elke dag

As Christen is jy vry om vandag ten volle in die hede te leef want jou verlede is heeltemal vergewe en jou toekoms is heeltemal seker – ontspan dus en gee al jou aandag aan wat jy vandag moet doen.

DIE KEEROMSTRAAT- KLIEK (3)

Lees die reeks by Die Keeromstraat-kliek

SA STAP AF VAN GOUDSTANDAARD

Dr At van Wyk

Intussen het die toestand versleg en het Die Burger, onbewus van die nuwe wending wat voor die deur staan, nog op 27 Desember 1932 hardnekkig volgehou dat die Regering nie van goud sou afstap nie. Toe het Stanley die Britse regering reeds op 24 Desember aan die hande van "sterk dog geheel en al onbevestigde gerugte" per kabel in kennis gestel van die voorgenome afstapping van goud op 28 Desember, wanneer die banke sou heropen.

Hy was vol in die kol. Dinsdagaand 27 Desember om 10:30 reik die Suid-Afrikaanse Tesourie 'n verklaring uit. Dit is heel rustig in die redaksie van Die Burger. Daar is weinig belangwekkend om oor te berig. Die kan gemmerbier word nadergetrek. Omstreeks elfuur lewer Reuter se bode die Tesourieverklaring af. Die hoofsubredakteur, Otto du Plessis (later Administrateur van Kaapland), lees die berig en herkou die laaste, die sleutelsin. Dit meld dat die Regering toegestem het om die Reserwebank te onthef van sy verpligting om met goud vir sy note te betaal en dat sulke note 'n wettige betaalmiddel van die Reserwebank word. Hy snap dit nie mooi nie; die vertaler, JF (Kowie) Marais, ook nie.

Marais (die latere regter wat in 1977 tot LV van die PFP in Johannesburg-Noord verkies is) skryf in Keeromstraat 30 hieroor:

"Ons lees dit. Ons wys dit  vir dr Geyer. Ons lees dit weer. Beteken dit nie dalk dat ons van goud af is nie? O nee, so 'n belangrike stap sal nie sommer sonder enige ophef plaasvind nie... Terwyl ek die berig vertaal, kom dr Geyer weer die stuk lees. 'Nee' sê hy, ' dis maar net 'n beheermaatreël om die goudstandaard te beveiig.' "

Hiermee is die ekonome wat deur Otto du Plessis uit die bed laat haal word, dit eens. Suid-Afrika bly op goud, is die allermening, en Otto se finale kop vir die berig waarin Die Burger op 28 Desember die nuus bekend maak, lui: "Goudmunt aan Sirkulasie in Unie Onttrek."

Taamlik gerusgestel gaan die redaksielede slaap – totdat hulle later die Cape Times se plakkaat op straat gewaar met net dié twee woorde daarop: "Off Gold". Toe is dit of die aarde onder sommige van hulle padgee op 'n dag van Babelse verwarring.

Niemand wis wat die posisie presies was nie, nòg in Suid-Afrika nòg in die buiteland. Het Suid-Afrika van goud afgestap, of is hy op 'n goudwisselstandaard? In Londen skree die Britse oggendkoerante in 'n koor met die Cape Times – en sou sy standpunt bly aanhang; van die middagkoerante praat vir eers Die Burger na. In Berlyn is daar eweveel meningsverskil en verwarring, want die Duitsers staan op goud. In New York sê bankiers dat die Suid-Afrikaanse aankondiging weinig invloed sal hê op Amerika, wat steeds die goudstandaard handhaaf. In Suid-Afrika glo Patrick Duncan, SAP-LV vir Yeoville, dat die land in alle opsigte van goud af is, behalwe in soverre dat hy enige voordeel daaruit kan haal. Die Cape Times kom in die verwarring die naaste aan 'n juiste siening deur te verklaar dat die Regering trag om sy brood weerskante gebotter te kry; om binnelands van goud af te stap, dog die buitewêreld te probeer bluf dat hy die goudstandaard steeds handhaaf. "Panic has fought with pride in Pretoria."

Iets van dié aard is inderdaad geprobeer, maar voor die volgende dag, 29 Desember, het die Reserwebank reeds alle hoop laat vaar op die totstandbring van 'n beheerde goudwisselstandaard. Dít het gebeur ná 'n onderhoud met minister Havenga wat verklaar het dat die inwisseling van 'n banknoot vir goud as die werklike toets vir die bestaan van die goudstandaard in Suid-Afrika beskou is; die feit dat die Reserwebank van daardie verpligting onthef is, sou dwarsoor die land as 'n verbreking van die band met goud beskou word.

Volgens MH de Kock, onderpresident van die Reserwebank, (president van 1945 tot 1962) was dit die eerste stap in 'n feitlik doelbewuste waardevermindering van die Suid-Afrikaanse pond. Reeds op 29 Desember 1932 het die Reserwebank hom aan die notering van wisselkoerse onttrek om die Suid-Afrikaanse pond aan homself en in die hande van die handelsbanke oor te laat – en daarmee was die waardevermindering van die pond onherroeplik aan die gang. Die Suid-Afrikaanse pond is opsetlik onder sy natuurlike waarde afgedruk.

Teen daardie tyd het Die Burger agtergekom dat hy misgetas het. Hy het op 29 Desember aangekondig dat die land sedert Dinsdag, 27 Desember, die goudstandaard verlaat het. Daar is indertyd allerweë geglo dat Tielman Roos die eer of die oneer moes kry vir wat gebeur het, na gelang van die hoek waaruit die saak betrag is.

Die Burger se reaksie verkry perspektief wanneer dit aan dié van ander gemeet word – dit is inderdaad 'n studie op sigself werd. Terwyl die Sap-koerante en Hoggenheimer gejuig het, het dr Geyer en Die Burger geglo dat daar geen finansieel-ekonomiese rede was waarom 'n beheerde goudstandaard met handhawing van die Suid-Afrikaanse pond à pari, nie aanvaar kon word nie. Hierin is hulle gesteun deur die Franse blad Le Midi, en dit was ook die mening van The Glasgow Herald en van Duitse en Nederlandse kenners. In Nederland was die heer K van den Berg, president van die Kommissie vir Nederlands-Suid-Afrikaanse Handel, diep bekommerd dat Suid-Afrika se afstapping 'n element van onsekerheid in die wêreldtoestand sou bring – en die feit dat Holland steeds op goud was het hom sekerlik in sy meningvorming beïnvloed. Net die teenoorgestelde standpunt is in Kanada gehuldig, waar die invloedryke Ottawa Evening Citizen Suid-Afrika se afstapping van goud aangegryp het om Kanada se ontkoppeling van die Amerikaanse goudstandaard te bepleit – en om só sy selfstandigheid te bewys. Dit was inderdaad net 'n omgekeerde pleidooi as dié van die Hertzog-regering tot pas tevore. Vir die Britse Daily Express het die blaam by die geldspekulante gelê. Toe Amerika 'n raps meer as 'n jaar later ook van goud moet afstap, het die blad dit gehad oor "skelm" en "lae" finansiële "uitsuiers" wat hul kennis van geldsake op 'n "veragtelike wyse misbruik" in 'n spel wat hulle nie kan verloor nie en waarin hulle die lewe van 'n ganse volk versuur. "By the side of such men Al Capone rises in dignity".

Hoggenheimer in Brits-Amerikaanse gedaante! Maar dit is opvallend dat die blad sy kommentaar weerhou het toe Suid-Afrika sy goudkrisis belewe het.

Die Burger had g'n genade vir Hoggenheimer nie, die gulsige roofdier wat sy rekkende buik vul met kos wat die volk toekom en Tielman Roos as tropleier daarvoor gebruik! Dis 'n siening wat nogal ooreenstem met dié van Patrick Duncan soos hy hom op 28 Desember uitgedruk het: "There are quite a number of men of the Rand Club Stock Exchange sort who are ready quite uncritically to shout for Tielman and take him at his face value first because he is something new and sensational. They take no real interest in politics and being bored with reading about the contests of Hertzog and Smuts are prepared to back anybody who promises them some new bill of fare."

Roos het baie aan hulle belowe, daarom sou 'n beheerde goudstandaard met handhawing van die Suid-Afrikaanse pond à pari hom steeds met die wapen gelaat het om die Regering tot 'n val te bring. So het minister Charlie Malan aan dr Geyer gesê. Afstapping van goud het hom daardie wapen ontneem; daarom het Geyer geglo dat die Regering nie van goud afgedwing is nie maar om politieke redes daarvan afgestap het.

Dit is slegs deels waar. In nabetragting sou dit naamlik totaal onbillik wees om te beweer dat bloot politieke motiewe die Regering eers aan goud laat vasklou het en hom uiteindelik daarvan laat afdwing het. Daar was ook sterk ekonomiese redes daarvoor. Die basiese en suiwer ekonomiese toestand gedurende 1931 en 1932 het nie die land se betalingsbalans dermate geraak dat dit die depresiasie van sy geld genoodsaak het nie. Die toestand was anders in Brittanje en Australië, waar die betalingsbalans deur die depressie nadelig beïnvloed is. Suid-Afrika is van goud afgedwing deur die stormloop na goudmunt wat deur die Roos-geïnspireerde politieke omwenteling veroorsaak is; maar dan het die politieke verwikkeling natuurlik nie los gestaan van die ekonomiese uitwerking van die handhawing van die goudstandaard nie. Daarby sou afstapping 'n nie-inflasionêre opswaai tot gevolg hê met 'n ongeëwenaarde oormaat aan geld, 'n buitengewone styging in goudaandele en 'n oplewing op haas elke ander terrein. Afstapping was 'n voordelige ekonomiese stap en die belangrikste en verreikendste wat die Suid-Afrikaanse regering sedert 1910 gedoen het.

Intussen was die hoofdebat in die nuus steeds die politieke krisis waarin Hertzog en Smuts hulle bevind het.  Die Randse geldmag vir wie Roos feitlik 'n orakel geword het kon nie verstaan waarom Smuts nie onverwyld Roos se hand vat en hom so die kans bied om premier te word nie. Presies hoe sterk Roos se volgelingskap in die Volksraad was is onbekend maar dit is in nasionale kringe op sewentien gestel, wat voldoende was om die Regering tot 'n val te bring.

Die opperste vraag was of die Regering sou bedank. Genl Hertzog het in die voorafgaande 12-15 maande verskeie kere nadruklik sy politieke toekoms en dié van sy regering op die handhawing van die goudstandaard gestel. Geyer en sy assistent, Recht Malan, was van mening dat die Regering behoort te bedank. Geyer het dit spoedig betreur dat die Regering nie wel bedank het nie, en het Hertzog se verskoning in die Volksraad dat hy vrywillige afstapping bedoel het en nie 'n gedwonge stap nie, as onoortuigend verwwerp. In sy blad het hy egter die teendeel voorgestaan. Pleks van te bedank het Hertzog in sy Nuwejaarsboodskap aan Suid-Afrika verklaar dat ontrou en verraad die Regering net tot groter waaksaamheid en kragtiger inspanning sou aanspoor. Dit was 'n duidelike sinspeling op Roos, maar Hertzog self sou spoedig op 'n wyse optree wat vir ander, veral vir Die Burger, op ontrou en verraad sou dui.

Vir eers was Roos nog die alleen-skyf vir die pyle van grimmige nasionaliste. "Tielman, Tielman...," skryf P de Villiers op 31 Desember in Die Burger, "jou swakpunt was altyd vleitaal. Die Jingo-pers was oulik genoeg om die punt so te eksploiteer dat jy vandag daar totaal dronk van geword het. Gaan voort, drink diep, die ontnugtering sal bitter wees." Dosyne en dosyne briewe oor die politieke krisis sou hierna in die blad verskyn, en op grond van sy voorligting sou Hoggenheimer nie gespaar word nie.

Die Burger het reeds op Oujaarsdag 'n oorskatte berekening geplaas dat, sou die Suid-Afrikaanse pond tot die sterlingvlak daal, dit aan Hoggenheimer 'n bykomende goudwins van 10 miljoen pond sou lewer. Die grootste deel daarvan het die blad vir die volk van Suid-Afrika opgeëis.

Dié eis het hy al hoe kragtiger herhaal nadat die Goewerneur-generaal, lord Clarendon, in sy troonrede by die Parlementsopening op 20 Januarie aangekondig het dat die Regering wetgewing sou indien om spekulasiewinste op wisseltransaksies te belas. Met daardie aankondiging het die poppe begin dans, aldus CR Swart, LV vir Ladybrand en later Staatspresident, wat geglo het dat Smuts en sy vriende haastige planne moes beraam om die "onverdiende oeste" van die spekulante te beskerm. Die redding is in koalisievorming gesien. In die lig van wat reeds gesê is en hierop volg, is dit egter veels te simplisties om te beweer dat die goudduiwel, ofte wel "The Cloven Hoof of Gold", die enigste en deurslaggewende faktor in koalisievorming was.

Terwyl die magnate en geldwisselaars hul winste bereken, bly die politieke vooruitsigte onberekenbaar . Wat gaan Tielman Roos doen? En Smuts? En Hertzog? Bedank die Regering tog en skryf 'n verkiesing uit, dan moet die Suid-Afrikaanse Party, vanweë Roos se aanhang daar, net so geknou word soos die Nasionale Party. Nasionaliste glo hulle word deur die Roosiete gerysmier. Om die pes te bestry, spreek die Kaaplandse Nasionale Party hom by monde van sowel sy hoofbestuur as sy koukus teen Roos se politiek uit, met die teenstem van Louw J Steytler, LV vir Albert, wat 'n koalisie met Roos voorstaan – en weldrae uit die koukus geskors sou word. En asof hy 'n voorbeeld aan sy nasionale broers in die Suide wil stel ontbind Eamon de Valera (wat die vorige jaar premier geword het) die Ierse parlement in die middernagtelike ure van 3 Januarie 1933, juis om te verhinder dat sý teenstanders 'n koalisie aan hom opdwing. Vir Die Burger is dit hoogs bruikbare nuus; daarom plaas hy dit die volgende dag op sy voorblad en wy hy 'n simpatieke hoofartikel aan die Ierse nasionale stryd.

Nasionalisme in Suid-Afrika was besig om 'n kruispad te nader, maar dis nog nie mooi besef nie. Die Burger het probeer voorbrand maak deur op 6 Januarie 1933 te beweer dat die nasionale geesdrif aan't oplaai was met die oog op die verwagte stryd; sir Herbert Stanley het daarenteen 'n verkiesing in die vooruitsig gestel met 'n neerlaag vir Hertzog teen 'n Roos-Smuts-kombinasie. Dit het dié Britse diplomaat die verblydende tekens van 'n blaaskans vir die Engelse laat sien, met daarby die permanente bewaring van Britse bande met Suid-Afrika, op voorwaarde dat die Britse state noord van die Limpopo in 'n federasie saamgesnoer word om as bindmiddel te dien. (Later sou 'n Hertzog-Smuts-koalisie vir hom die verswelging van die Engelse element inhou!).

Ook in Amerikaanse, Kanadese en Britse koerante het berigte uit Suid-Afrika verskyn waarin die val van die Hertzogbewind voorspel is. Sowel dr Malan as die Kaaplandse hoofbestuur van die Nasionale Party was 'n spoedige verkiesing te wagte. Malan het geglo dat die afstapping van goud die formulering van 'n nuwe beleid genoodsaak het waarvoor die Regering 'n mandaat sou moes kry; daarom het hy 'n verkiesing tussen Mei en Oktober 1933 verwag.

Vervolg: Nasionalisme op 'n kruispad ... 4)

Opsoek na inligting?

  • BYBEL 1933/53-druk nou gratis

    Gelofteland is dankbaar om aan al ons lesers die 1933/53-uitgawe van die Bybel gratis te voorsien. Al wat u hoef te doen is om 'n e-pos na

    Hierdie e-posadres word van Spambotte beskerm. Jy moet JavaScript ontsper om dit te lees.

    te stuur met die versoek om die Bybel te ontvang, en ons sal dit aan u stuur.

     

    _____________________

     

     Laserskywe in stelle van 10 te koop

    VRYHEIDSBEDIENING

    Ds. Andre van den Berg werk sedert November 1990 weekliks met volksgenote in die gevangenis in Pretoria-Sentraal. Hy bied ʼn reeks laserskywe teen R200 (posgeld uitgesluit) per stel van 10 aan. Die opbrengs van hierdie verkope gaan vir Gevangenisbediening.

    Dit handel oor aktuele onderwerpe soos:

    1. Die lewe hiernamaals.
    2. Word verantwoordelik oud.
    3. Die pad na die ewigheid.
    4. Bied beproewing die hoof.
    5. Raad vir tieners.
    6. Gelowige kinderopvoeding.
    7. Oorwin depressie.
    8. Kikker jou huwelik op .
    9. Alle mense is nie gelyk nie.
    10. Homoseksualisme - ʼn gruwel vir God.

    Bestel by:

    E-pos: Hierdie e-posadres word van Spambotte beskerm. Jy moet JavaScript ontsper om dit te lees.

    Sel: 074 967 5187

    Bankbesonderhede:

    ABSA

    VRYHEIDSBEDIENING

    9062088855

    _______________

     

    Skryf in vir die gratis e-blad OORSIG EN REPLIEK

    'n Blad wat dmv verduidelikende agtergrond by die kern van ons volk se
    stryd uitkom.

    Kontak die redakteur by

    Hierdie e-posadres word van Spambotte beskerm. Jy moet JavaScript ontsper om dit te lees.

    Lees ons gereelde uittreksels daaruit hier op Gelofteland by OORSIG EN REPLIEK

    __________
     
    DIE HISTORIESE KOMPAS
    _________ 
     
    BOEKRESENSIE:

    Die Legkaart van ons Lewe – ‘n Boodskap van Hoop

    Lees meer oor dié getuienis by:

    DIE LEGKAART VAN ONS LEWE

    __________

    BOEKRESENSIE:

    DIE VOLMAAKTE REPUBLIEK – Christen-Teokratiese Separatisme

    Suid-Afrika verkeer tans in 'n kommerwekkende toestand omdat mense se kennis oor die Bybel en die Staat so verwater het dat land en volk as gevolg hiervan ten gronde gaan.

    Hierdie boek uit die pen van ds AE van den Berg, het in gedrukte vorm verskyn.  Dit bring helder perspektief oor rasseverskille en natuurlike skeiding wat sal lei tot die herstel van Suid-Afrika. Die land het 'n dringende behoefte wat landsburgers van geestelike denke sal laat verander en van onregte en gewaande vryheid sal bevry.

    Sinvolle besluite in die lig van God se Woord, en onophoudelik gebed dat bevryding spoedig verwesenlik word, is noodsaaklik. Politiek is erns en harde werk wat wet en orde handhaaf en durf nie in eerlose hande gelaat te word nie. God is 'n God van orde, en mense word aangemoedig om die koninkryk van God eerste te stel.

    U kan hierdie boek bestel by ds A E van den Berg

    Tel: 074 967 5187  of by

    vryheidsbediening

    @gmail.com

    Prys: R50-00

     
  •                                                                        ______________

     

    BOEKE TE KOOP

    ‘n Nuwe Trek: Terug na u God

    Die Oerteks van die lotsbepalende 1838-Gelofte

    J L du Toit & dr L du Toit

    'n Bundel oor die bronne vir die 1838-Gelofte is nou ook by Exclusive Books in Suid-Afrika beskikbaar: 

    Alhoewel die nuutste prys op Exclusive Books se netwerf tans R191 per boek is kan u dit vir so min as R60 per boek direk by Hierdie e-posadres word van Spambotte beskerm. Jy moet JavaScript ontsper om dit te lees.. bestel.

    Lees meer by: 'N NUWE TREK: TERUG NA GOD

    _______________

    ONDERSTEUN U VOLKSGENOTE IN DIE GEVANGENIS

    Wil u meer oor aktuele onderwerpe lees of vir iemand 'n besondere geskenk gee? Goeie voornemens;  Dink reg, leef reg; Moenie bekommer nie; Leuens; Woestyngedagtes, en Niks ontbreek nie, is van die aktuele onderwerpe wat in twee besondere preekbundels behandel word. Vir slegs R60 elk of R100 vir beide kan u 'n waardevolle bydrae maak vir u volksgenote in die gevangenis. Ondersteun hulle asseblief en bestel nou hierdie preekbundels by ds Andrè van den Berg by

    Hierdie e-posadres word van Spambotte beskerm. Jy moet JavaScript ontsper om dit te lees.

                                                                           ________________

     

    GOD PRAAT MET DIE BOEREVOLK – DEEL 2

    Hierdie bundel, net soos deel I, is saamgestel uit twintig van die beste boodskappe wat sterk op ons volkslewe gerig is. Die inhoud bestaan uit aktuele onderwerpe wat die daaglikse lewe van elke Christen raak. Die koste beloop slegs R60 (posgeld uitgesluit) en is 'n uitstekende geskenk vir die regte persoon. Die inkomste gaan in geheel aan gevangenisdiens vir ons volksgenote.
    Plaas u bestelling per e-pos by ds Andrè van den Berg by

    Hierdie e-posadres word van Spambotte beskerm. Jy moet JavaScript ontsper om dit te lees.

    of skakel hom by 074 967 5187

    ________________

    Bestel 'n uitstekende digbundel deur BOERIUS
    Volledige besonderhede hier:

    Gietoffers van my Siel


    _________________

    Hierdie e-posadres word van Spambotte beskerm. Jy moet JavaScript ontsper om dit te lees.

     
  •  

    DIE CHARISMATIESE GEVAAR
    Mense word so maklik deur dwaalleringe mislei. In hierdie boek word talle kwelvrae beantwoord.

VERGADERING-

PROSEDURES

(GRATIS)

Daar is min mense wat nog die waarde van 'n ordelike byeenkoms bedink en kan uitvoer. Sonder hierdie kennis en orde en gedissiplineerde toepassing daarvan sal 'n byeenkoms in wanorde verval en die doel van die vergadering nie bereik word nie. Die boekie kom handig te pas in alle omstandighede waar 'n vergadering van persone plaasvind, ongeag die sakelys of doel van die byeenkoms.

Klik hier om die boekie wat u op hoogte kan bring van korrekte vergaderingprosedures, gratis af te laai. Indien u van Windows 10 gebruik maak sal die inhoud outomaties onder die lêer "Downloads" geberg word en kan dit daar gehaal en gebêre word waar ookal dit maklik gevind kan word.

 

GRATIS E-BOEKE EN VERSBUNDELS OM AF TE LAAI:

 

As God volke aan hul eie lot oorlaat

Die waarheid oor ons volk en die Nuwe SA

Volksverraad geskryf deur adv. P.J. Pretorius

'n Oorblyfsel... deur genade alleen

Christen-Teokratiese Separatisme

Verse van Verset

Vreedsame Naasbestaan = Afsonderlike Ontwikkeling

No Ships in the Harbour

Ons heilsverhaal in die Ou Testament

Daniel

Evolusie - kan ek dit glo?

Petrus, die rots

Romeo en Juliet

Ester

Apokriewe - By modderpoele of suiwer fonteine?

Midsomernagdroom - Shakespeare in Afrikaans

Die Openbaring van Henog

Die Derde Tempel

Macbeth - Shakespeare in Afrikaans

Met ryperd en mauser

Goue strate het nie stof nie

Derdepoort

Die Laaste Pous

Josef

Rut

Drie Eeue van Onreg

Ons Geskiedenis

Engelse skandvlekke

Voortrekker-Pioniers in Oos-Transvaal

_______________

 

 

1919: VRYHEIDSDEPUTASIE KEER TERUG

1800: GRAAFF- REINETSE REBELLE GEVONNIS

1917: OOM JAPIE HELPMEKAAR

SKERP SLAGSPREUKE

(Lees die reeks by SKERP SLAGSPREUKE)

                                                                         __________________

 

AFRIKAANSE IDIOME EN GESEGDES

(Lees by AFRIKAANSE IDIOME EN GESEGDES - die hele reeks

                                                                         __________________                                                                  

In die sweet van sy aanskyn eet die Adamskind sy brood; in die sweet van 'n ander se aanskyn sy pastei.

Leer jou ambag so goed dat jy jou altyd kan verhuur aan 'n baas wat daar minder kennis van het as jy. Dan sal jy sy baas wees.

'n Presiese baas hou nie nalatige knegte lank nie. Dié wat hy nie wegja nie loop weg.

Maak in die somer hout bymekaar en sit in die winter by die vuur.

Besoekers aanlyn

Ons het 761 gaste aanlyn