Gedagtes vir elke dag
Of lees almal by Gedagtes vir elke dag
Net jy kan besluit of jy 'n gelukkige mens of 'n slagoffer van die lewe wil wees. Vertrou op God vir alles en word 'n gelukkige mens.
SIENER VAN RENSBURG, DIE MENS (16)
Lees reeks by Siener van Rensburg, die mens
Terug Transvaal toe
Boy Mussmann vertel verder:
Ons is weer terug op Jeruzalem. Oom Klasie het nog in Transvaal gesê: "Ons begin ons terugtog waar ek kaal staan."
Toe oom Klasie kaal in die badkamer staan, kom van die burgers en sê aan hom: "Generaal Kemp het gesê ons moet klaarmaak, ons moet terugtrek Transvaal toe."
Toe Manie Maritz hoor Kemp trek terug, toe gaan genl. Maritz na Kemp en vra: "Wat gaan aan?" Kemp sê: "Ek trek terug." Maritz sê: "Dit sal jou laaste trek wees." Kemp sê: "Siener het gesê my pad is oop." Maritz sê: "Jou pad is oop, maar ek sien dit nie."
Op ons pad na Upington lê twee regerings kolonne, een op Lutzputs en een op Van Rooysvlei. Kommandant Stadler neem die voortou. Hy slaap met die penkoppe op Langklip agter die damwal. Die perde word daarnatoe in die veld gestuur. Die môre toe dit lig word, was die regeringstroepe in die rantjies en hulle brand los op die penkoppe. Komdt. Stadler gee bevel: "Storm!" Die penkoppe vang 180 en die res slaan op loop terug na Upington. Lutzputs word omsingel.
Toe ons Rebelliekommando eindelik in Duitswes arriveer, is die burgers in 'n gehawende toestand; hulle klere geskeur, hul skoene stukkend en sommige sonder skoene. Al die manne en offisiere praat toe net van die wonderlike leiding van Siener van Rensburg. Maar genl. Maritz kan dit maar net nie glo nie, tog kan hy ook nie dink dat die mense almal leuens vertel nie.
Hy sê toe: "Op 'n dag sit ek en verskeie van die rebelle-offisiere op Arriam se damwal. Ek sien die Siener aangestap kom en ek dink - laat wie wat sê, jy is 'n wonderlike kreatuur." En hy voeg toe by: "Siener, kom tot langs my en sê: ek sien jy glo niks wat ek vir jou sê nie! Ek sal nou vir Generaal die een en ander vertel en as dit nie gebeur nie, hoef jy my nooit te glo nie."
Oom Nieklas vertel toe aan Maritz die volgende in verband met ons beoogde aanval op Lutzputs: "Jou plan is om almal by Lutzputs te vang. Ek sien jy staan met 'n kombers. Een gedeelte skeur af en gaan weg ..."
Maritz sê toe: "As dit gebeur, dan glo ek jou, want as daar een ontsnap, dan word Van Rooysvlei se kolonne gewaarsku."
Hands-op!
Toe ons bomme binne die kamp begin val, verskyn die klompie brandwagte wat alarmskote geskiet het. Hulle jaag op ons af. Ons skree: "Hands-op". Hul gee die perde die tooms en storm op ons af waar ons (20 man met mausers met 6 patrone klaar sit). Die sloot waarin ons verskans is is so breed en diep dat ons perde nie van die oppervlakte gesien kan word nie.
Op 'n afs!and van niks meer as 20 tree word hulle met perde en al neergeskiet. Een ruiter kom as 'n wonderwerk ongedeerd daarvan af. Ek (B.M.) wou die ontsnapte agternasit, maar my offisier verbied my. Toe storm die groot aantal perderuiters op ons af. Ons brand dadelik los! Hulle swink links weg en bars verder deur ons linie. Ons afdeling sit hulle agterna, maar dis vrugteloos. 'n Ander 5 verskyn later en 4 van ons steek hul voor en skree: "Hands-op". Hul weier. Ons skiet 3 neer, en een gee oor. 'n Ander een het van sy perd afgespring en weggekruip.
Ná die geveg kom van die voetgangerkinders (Verdedigingsmag) en sê aan genl. Maritz hy moet kom kyk waar hulle in die sloot gelê het - daar is nie 'n enkele leë doppie nie, want hulle het geweier om op ons te skiet. Toe sê genl. Maritz vir hulle: "Ek sal julle nie wegstuur Windhoek toe nie. Sorg net dat julle nie weer op julle eie Afrikaners skiet nie."
Die swart muil en die Sabbat
Van Lutzputs trek ons in die rigting van Upington. Siener sê: "By Upington sien ek ons wieletjie draai in die rondte." (Dit beteken sake gaan deurmekaarloop).
Op Donderdag 21 Januarie 1915 arriveer ons by 'n plaas noord van Upington. Vanaf ‘n koppie op die plaas (Christiana) kan Upington mooi gesien word. Die verkykers moes werk.
Saterdagaand kry ons die bevel: "Opsaal, Upington moet aangeval word!"
Met donker word die krygsraad byeengeroep. Generaal Kemp staan in die middel en spreek die offisiere toe. Skielik verskyn oom Klasie. Hy sê aan genl. Kemp: "Ek kom vra vir die laaste maal om tog nie môre op die Sondag (24 Januarie 1915) Upington aan te val nie."
Genl. Kemp sê toe: "Ek het vaste berigte dat generaal Botha 12 000 troepe in die forte het en hy voer nog steeds troepe aan. Wil jy hê ek moet wag tot Maandag sodat daar nog 12 000 meer kan wees?"
Oom Klasie skud sy kop: "Vandat ons uit Transvaal weg is, het die regeringstroepe ons nog elke Sondag kom aanval. Ons moes ons verdedig. Die bloed en die misdaad rus op hulle koppe. Maar as jy môre gaan aanval, dan rus die bloed en die misdaad op jou kop." Oom Klasie sê toe verder: "Ek het gesien ons is nou 'n swart muil. Die muil steier agteruit. Ons het nou ontaard in 'n muil. Die muil is swart. Ons sal swaar verliese ly aan dooies en gewondes. Die muil steierterug. Hulle sal ons terugdryf."
Genl. Kemp sê vir hom: "Kyk, môre wil ek my slag slaan, of glad nie." Oom Klasie sê: "Generaal, as jy nou glad nie wil hoor nie, dan het ek nou net een versoek aan Jack Smith - die offisier van die kanonne afdeling ..." (oom Nieklas se seuns het onder Smith gedien). Genl. Kemp wou toe weet wat die versoek is en oom Nieklas antwoord: "Ek het gesien my seun Willie word geskiet. Ek wil net vir Smith vra om hom nie môre te sit waar hy gemeen het om hom te sit nie."
My broer, komdt. Chris Mussmann, sê toe: "Oom Klasie, as jou seun geskiet moet word, kan jy hom sit waar jy wil en hy sal geskiet word."
Toe huil die Siener
Oom Klasie draai toe na hom en knik: "Ja, ou Chris, maar weet jy nie God laat hom verbidde?" Hierna kyk hy toe weer na ons en sê: "Nou net 'n laaste versoek aan julle almal - julle wat weet dat hy geskiet sal word: Julle moet dit tog nie vir hom vertel nie." Toe stap hy weg van die krygraadsvergadering. Hy kom hier langs my uit waar hy ingegaan het. En so ver as hy gaan, kon ons hom van droefheid hoor snik. Seer sekerlik oor sy seun, maar ook oor die misdaad teen die Hoërhand (om op 'n Sondag te veg) wat ons so wonderbaarlik deur die woestyn gelei en bewaar het. Geen pen kan ooit beskryf wat in sy ouergemoed moes omgaan nie - so 'n teer, gevoelige Christen.
Die volgende more ry ons nog so in gelid Upington binne. My broers, Chris, Piet, die Siener, sy broerskind, Andries, en ek ry op die voorpunt van broer Chris se kommando. Siener sê aan ons hy het 'n gesig oor Andries se broer gesien wat hy nie mooi verstaan nie: Ek sien daar loop bloed uit sy been, en ek sien ook 'n groot wit huis wat lyk soos 'n kerk. Ek sien my seun Willie lê op die verkeerde kant van sy groot baadjie. My moeder en ander Boerevroue sit om hom en huil. Dit is 'n baie slegte teken ..."
Genl. Kemp het met sy planne voortgegaan en Upington op Sondagmôre die 15e aangeval. Ons is teruggedryf met 'n verlies van dertig dooies, 90 gewondes en 'n groot aantal gevangenes.
(Tydens hulle geveg teen die regeringstroepe is Andries se broer in die been getref. Kmdt. Stadler is ook swaar gewond. Die nag op Christiana is hy dood. Sy penkoppe het werklik aan hom 'n vader verloor).
Na die terugslag, sê oom Klasie aan genl. Kemp: "Nou moet jy gaan onderhandel, want ons werk is afgedaan." (Hy het bedoel die traktate wat ons kom maak het, is afgehandel). Siener voeg toe by: "Ek het gesien ons gewere word in die kas gepak."
Genl. Kemp was kwaad en het hom toegesnou: "Jy mag met jou gat sien! Want waar het jy gesien dat mens met die vyand wat jou oorwin het, onderhandel?"
Hierop sê genl. Manie Maritz toe: "Kemp, skaam jy jou verdomp nie? Toe jy uit Transvaal gekom het, het jy nie jou broek gaan losmaak nie, of Siener moes jou pad sien. En vandag behandel jy hom so? Daar is vir jou niks anders te doen nie. Want met die klompie mense wat jy na die geveg nog oor het - al is hulle hoe dapper en hoe goed gewapen - kan jy die Unie nie verower nie."
Toe sê Kemp: "Doen ek dit, sal die regering ons almal laat doodskiet."
Hierop antwoord die Siener toe: "Ek sien nie dat hulle ons doodskiet nie, want ek sien die wit seiltjie is oor ons." Waar ons in groot moeilikheid verkeer het en ons kla ons nood by die Siener dan sê hy altoos: "Ek sien die wit seiltjie is oor ons - God se beskermende Hand: Lees Openbaring 7:14-17): '...En hy sê vir my: Dit is hulle wat uit die groot verdrukking kom, en hulle het hulle klere gewas en hulle klere wit gemaak in die bloed van die Lam. Daarom is hulle voor die troon van God en dien Hom dag en nag in sy tempel; en Hy wat op die troon sit, sal sy tent oor hulle oopspan. Hulle sal nie meer honger en nie meer dors hê nie, en nooit sal die son of enige hitte op hulle val nie; want die Lam wat in die middel van die troon is, sal hulle laat wei en hulle na lewende waterfonteine lei, en God sal aIle trane van hulle oë afvee.' "
Genl. Manie Maritz was van mening dat sy rebellemagte die regeringstroepe 'n finale slag kon toedien. Maar oom Nieklas het anders 'gesien' en aan die genl. gesê: "Daar is 'n geweldige groot, swart berg voor ons waar geen paadjie oor lei nie. Ons loop onsself teen 'n ondeurdringbare muur vas ... Ek sien ook dat daar suiker in Upington aan ons uitgedeel word en dat ons met 'n ander pad na Transvaal toe teruggaan - met ysterwaens wat vinnig reis ..."
Toe neem genl. Maritz vir genl. Kemp om te gaan onderhandel met die regeringsoffisiere. Die kommando's trek 'n afstand terug na Duitswes se kant tot by die plaas Koegoeskop om die uitslag van die onderhandelinge af te wag.
Siener sê die onderhandelinge sal slaag, want hy sien ons trek Upington in en aan ons word kos uitgedeel. Willie van Rensburg is by ons. Hy is nie geskiet in die geveg by Upington nie (waarskynlik is hy toe geskuif en het nie in die oorspronklike posisie geveg nie).
Vervolg...