Dr JH Breytenbach

Lees reeks by Geskiedenis vd Krugerstandbeeld

DIE Tweede Vryheidsoorlog in Suid-Afrika het in die ou Suid-Afrikaanse Republiek baie dinge tot die grondtoe verwoes. Een ding het dit egter nie uitgewis nie : die nagedagtenis van Paul Kruger. Inteendeel, die gees van Paul Kruger, sy ideale en wat dies meer sy, is vanweë die oorlog dwarsoor Suid-Afrika, ook oor Kaapland versprei, en daar het, ten spyte van sir Alfred Milner se ideaal "to wipe out the last trace of Afrikanderism," 'n dag gekom toe die Boete weer uit die dieptes waarin hulle deur die oorlog gestort is, herrys het.

Reeds in 1906, pas, vier jaar na afloop van die oorlog, toe die op die slagveld verslane Boere nog moes spartel en worstel om nie in die modderpoel van armoede en ellende om te kom waarin die oorlog hulle gedompel het nie, het Transvaal weer die reg gekry om deur 'n vrye verkiesing sy eie regering aan te wys, en, die man wat toe Eerste Minister geword het, was nie die een of ander van die voormalige uitlanderleiers of 'n daarvoor ingevoerde vreemdeling nie maar generaal Louis Botha- die Transvaalse Kommandantgeneraal van die Tweede Vryheidsoorlog, later leier van die "Het Volk"-party en, soos tydens die oorlog, nog steeds 'n vurige bewonderaar van pres. Kruger wat in 1904 oorlede is en wie se begrafnis in Pretoria op 16 Desember daardie jaar weer ou herinnerings wakker geskud en nuwe geesdrif by die Boerevolk gewek het.

Lees reeks by Uit die Tweede Vryheidsoorlog

Die Huisgenoot het in die vroeë dertigerjare, onder J.M.H. (Markus) Viljoen as redakteur, uittreksels oor die Tweede Vryheidsoorlog geplaas.

Met Vossie by Rooiwal

W Lock

Saam met my kommando-maat, oom Giel Maree, het ek in Wes-Transvaal onder kmdt. Tollie de Beer gedien. As oom Giel in ’n geveg moes gaan, was daar net een perd op wie hy gereken het, en dit was Vossie. Sy was getrou en goed, maar ongelukkig ongeleerd in die kar, en my perd was steeks.

Op ’n dag het genl. Kemp besluit om ’n sterk Engelse mag by Rooiwal aan te val. Ons kry bevel om te storm en jaag tussen die Engelse in. Voordat ons kon afspring, word oom Giel gewond - ’n lelike skoot: voor by die waai van die been in en agter op die kruis uit. Ek kon net twee seuns kry om oom Giel uit die gevegslinies te bring.

Net toe dit lyk of ons die oorwinning gaan behaal, kry die Engelse versterking en ons moet vlug.

...EN MET WIE?

Jeanette Koekemoer

Dinge word al meer onder die dekmantel van alliansies gedoen. Oral word 'n beroep op "samewerking" gedoen, veral in volks- en kerkverband. Nou kan ons vra waarom alliansies nodig is. Daar is sekerlik ook iets goeds oor te sê as dit 'n saak sonder verskuilde agenda en persone met dieselfde ideale is.  Maar in die omstandighede waarin ons volk tans verkeer is 'n alliansie uit die aard van ons volksprobleme juis die samewerking met instansies en persone wat in die eerste plek met 'n bepaalde rede nie binne ons eie volks- en kerkverband verkeer nie.

Daar moet duidelikheid wees oor waarom daardie instansie en sy voorstanders nie deel van 'n spesifieke groep uitmaak nie.  Die voor die handliggende rede sal wees omdat hy nie dieselfde sieninge deel nie.  Nou waarom wil ons dan in alliansie met so 'n instansie gaan?  Het ons nie uit die verlede geleer hoe die vyand ons volk insluk en verteer wanneer ons onsself blootstel aan die breinspoeling van samewerking sodat ons volksvyande ons kan verdeel en oor ons regeer nie?

HYS DIE VAANDELS VAN ONS GELOOF!

Hannes Ollewagen

In ons volk se geskiedenis was daar al menige oorwinnings waaroor ons kon juig.  Ons voorouers kon juig nadat hulle uit Europa moes vlug ten behoud van die ware geloof in God Drie-Enig.  Hulle het gevlug en veilig en behoue aan die suidpunt van Afrika aangeland om hul te kom vestig in ‘n nuwe land as ‘n nuwe volk, maar steeds hul geloof in dieselfde enigste ware God van hemel en aarde.  Die Afrikanervolk wat hieruit gebore is, kon juig oor oorwinnings by Colenso, Laingsnek, Magersfontein, Majuba, Bloedrivier en menige ander.

Met die slag van Bloedrivier het ons as volk beloof om vir God ‘n volk te wees, sou Hy ons red uit die hande van ‘n oormag.  Hy het inderdaad vir ons ‘n glorieryke oorwinning geskenk en dus verwag dat ons die vaandels sou ophef in die Naam van onse God. 

Lees reeks by Uit die Tweede Vryheidsoorlog

Die Huisgenoot het in die vroeë dertigerjare, onder J.M.H. (Markus) Viljoen as redakteur, uittreksels oor die Tweede Vryheidsoorlog geplaas.

Dagon se trou

G.P le Roux

Ek het in die oorlog vyf perde gehad. Een is doodgeskiet, twee is aan perdesiekte dood en een is gesteel. Die vyfde, ’n donkerbruine met ’n wit kolletjie, het my die laaste sestien maande van die oorlog getrou gedien. Ek het hom vir £20 van burger Jan van Kraaienburg van Lakensvlei naby Belfast gekoop. Ek was eers nogal ontevrede met die koop, want Dagon - dit was sy naam - het ’n gang geloop soos ’n afrikaneros, en sy kop het hy ook so van die een kant na die ander geswaai wanneer ek hom op ’n vinnige stap gery het. Maar nadat ek aan sy ongemaklike gang gewoond was en agtergekom het dat hy taamlik intelligent was, het ek meer tevrede gevoel.

Ek het Dagon opgepas so goed as wat in oorlogstyd moontlik was en hy het baie geheg geraak aan my. Hy wou niemand anders as sy baas toelaat om hom te vang as hy gespan of gekniehalter was nie, maar sodra ek self aangestap kom, het hy my dikwels tegemoetgeloop.

Humor in die Anglo-Boereoorlog 1899-1902

Samesteller: Elria Wessels

Lees reeks by Ware kwinkslae

Dagboek van Hugo H. van Niekerk, De Wet-annale 1, p. 57:

Vandag het G. Pryra 'n lekker kans gehad om te ontsnap. Hy staan alleen by die hek en sien hoe maklik dit is om op die nabystaande stoel te gaan sit en dan weg te stap na die tweede hek. Pryra was nog besig om daaroor te droom toe 'n offisier aangestap kom en aan hom vra: "You do not belong to this camp, do you? You are a prisoner of war, are you?"

Sonder om te dink, antwoord Pryra ewe gedweë en nog verdiep in sy ontsnappingsplanne: "Yes, I'm a prisoner!"

Humor in die Driejarige stryd:

In die hawe lê een van die skepe wat die krygsgevangenes oorsee moet neem, voor anker. Daar is 'n leer langs die skip en onder is die wag op die skuit, of liewer, die wag is besig om 'n uiltjie te knip. Die Boere sien wat aan die gang is en een van die waaghalse klim af en maak die tou los wat die skuit aan die leer verbind.

Hannes Ollewagen

Psalm 66:1-20

Vers 1 van die gelese gedeelte lui:
“…Juig tot eer van God, o ganse aarde!”
Dit klink só wonderlik, dog so onwaarskynlik in die tydsbestek waarin ons leef.  Hoe kan die hele aarde tot die eer van God juig indien hulle Hom nie ken nie?  Hoeveel mense en volkere leef van so ‘n aard dat God se Naam daardeur verheerlik kan word?  Ons was en is veronderstel om so ‘n volk te wees – ‘n volk aan Hom verbind met ‘n gelofte om in trou voor Hom te leef.  ‘n Volk wat op so ‘n wyse moes leef dat sy Naam daardeur verheerlik sou word en dat ons tot sy eer kon juig.  Wanneer ons egter na onsself op die volkereverhoog kyk, faal ons klaaglik in hierdie roeping.

Ds Andrè van den Berg

“...want sulke mense dien nie onse Here Jesus nie, maar hulle eie buik; en hulle verlei deur hul vriendelike en mooi woorde die harte van die eenvoudiges” - Rom.16:18

Om godsdienstig te wees, beteken om diens aan God te lewer. Dis wonderlik om, gesien in die lig van Joh.3:16, iets vir God te kan doen.   Jy dien miskien op die Kerkraad, bring jou kant by die jeug, sing in die koor, is vlytig in die gemeente; alles goeie dinge.  Is dit egter genoeg om jou in die hemel te bring?  Kan diens met ander woorde die bekering vervang?

Al sê mense dit nie reguit nie, leef baie mense asof diens wel die bekering kan vervang.   Dit skep ʼn valse veiligheidsgevoel wat miljoene mense al die ewige dood laat beêrwe het.   Dis soos om die vyand op jou drumpel te hê, maar nogtans te glo dat jy veilig is.  Valse vertroue lei dikwels tot die dood.   Op geestelike gebied lei dit altyd tot die dood!

Lees reeks by Uit die Tweede Vryheidsoorlog

Die Huisgenoot het in die vroeë dertigerjare, onder J.M.H. (Markus) Viljoen as redakteur, uittreksels oor die Tweede Vryheidsoorlog geplaas.

Taf, die foksterriër

Kaptein D.A. Louw

Taf was die foksterriër van Myburg Roux van Klippoortjie, Witbank. Taf het die lief en leed van sy kommando meegemaak.

Op ’n dag word die kommando op die Transvaalse Hoëveld gevang. Te voet word hulle aangejaag na die naaste spoorwegstasie.

Vyf dae lank moes hulle voortstrompel voor ’n klompie Britse soldate. As ’n lid van die vyandelike wag miskien al te na aan Myburg kom, word ’n boosaardige knor gehoor, en as dit nie help nie, volg ’n vinnige hap daar op.

Eindelik is hulle by die stasie. Taf spring sonder aarseling in die treinwa by sy baas.

“Smyt daardie hond uit die trein,” kom die bevel van die Britse offisier aan sy soldate. Een van hulle wil gehoorsaam, maar Taf baklei hom los. Hulle waag dit nie ’n tweede keer nie, en Taf bly op die trein.

Humor in die Anglo-Boereoorlog 1899-1902

Samesteller: Elria Wessels

Lees reeks by Ware kwinkslae

J.G.F. Krause, Renierversameling:

Op Bermuda het 'n tommie met die naam van David ons eendag uitgeskel vir "Dutch bastards". Ons het toe natuurlik iets agter sy naam aangelas — iets soos Rooihel (royal). Ons — dis nou ek, Matjan, Botha, Japie Griessel en ou Taylor — het besluit om Rooihel deeglik af te ransel vir die belediging. Die plan het ook goed afgeloop. Rooihel se werk was om saans die kamp in te kom om toe te sien dat al die ligte ná "Lights out" wel dood is. As dit nie gebeur nie, word die een wie se lig nog brand, gevang en gestraf. Botha was in die tent. Die ander het agter die tent stelling ingeneem. Net toe tommie se kind sy kop by die tent inprop, dam ons hom van agter by met skoppe en vuishoue en dies meer — so vinnig as moontlik! Die loon wat ons vir ons moeite gekry het, was sewe dae in Hamilton se tronk, maar die harde arbeid wat deel van die vonnis was, was lig want ou Rooihel se nek is vandag seker nog skeef soos ons hom bygekom het.

(Die hele pastei by: Korsies van Pastei)

HOE EKONOMIE WERK

Dis Junie in 'n dorpie in die Kleinkaroo. Dis droog, warm en die dorpie lyk verlate. Dit is 'n moeilike tyd, almal is in die skuld en leef op krediet.
Skielik daag daar 'n ryk toeris op. Hy stap die enigste hotel  binne en sit 'n R100-noot op die ontvangstoonbank neer en gaan met die trappe op om 'n kamer te gaan kies.
Die hotelbaas vat die R100-noot en haas hom na die slagter om sy skuld te gaan betaal.
Die slagter neem die noot en gaan betaal sy skuld by die varkboer.
Die boer haas hom om met dieselfde noot sy skuld by sy verskaffer te vereffen.
Dié hardloop gou en maak sy rekening by die dorp se prostituut skoon.
Die vrou van die nag haas haar om haar rekening by die hotelbaas te betaal, waar sy gewoonlik 'n kamer huur om haar werk te doen.
Die hotelbaas vat die R100 en plaas dit terug op die toonbank.
Net toe kom die ryk toeris die trappe afgestap, neem die noot omdat hy nie met een van die kamers tevrede is nie, en verlaat die dorp.
Niemand het enigiets verdien nie, maar die hele dorp is nou sonder skuld!

Lees reeks by Uit die Tweede Vryheidsoorlog

Die Huisgenoot het in die vroeë dertigerjare, onder J.M.H. (Markus) Viljoen as redakteur, uittreksels oor die Tweede Vryheidsoorlog geplaas.

Twee keer afskeid

F.G.A. Wolmarans

In 1896, toe ek veertien jaar oud was, het ek van my oupa ’n mooi klein vaal hondjie gekry. Terwyl haar oë nog toe was, het groot langstertrotte een van haar neusklappies afgevreet. Toe sy omtrent ’n jaar oud was, het my suster per ongeluk ’n koppie warm water op haar laat uitval, en die plek op haar linkerrib was daarna altyd sigbaar, want die nuwe hare het regop gestaan. Toe sy volwasse was, het sy soos ’n leeuwyfie gelyk.

Met die groot vlug in Februarie 1901 in die rigting van Delagoabaai [ten tyde van die eerste groot Britse dryfjag, naamlik in Oos-Transvaal] is my hond ook saam met die honderde waens en duisende beeste en skape. Die burgers het by Ermelo al weer deurgebreek en teruggekom, maar die vee is òf deur die Engelse gevat òf moes deur Swaziland vlug. Die waens moes agterbly en my hond het by ons wa gebly.

Humor in die Anglo-Boereoorlog 1899-1902

Samesteller: Elria Wessels

Lees reeks by Ware kwinkslae

Knapsak, Julie 91 Jaargang 3 Nr. 2:

Een van die Engelse wagte in Fort Govindgarh het 'n papegaai gehad wat heeldag met homself gesit en gesels het — in Engels natuurlik — tot groot vermaak van die wagte en die Boere. Kommandant Krause was so ingenome met die voël dat hy hom vir 'n aansienlike bedrag by die eienaar gekoop het. Krause het te kenne gegee dat hy darem die papegaai ook so 'n bietjie Afrikaans wou leer. So gesê, so gedaan. Die hok is in die krygsgevangenes se eetvertrek geplaas en die eerste les het min of meer so verloop:

Papegaai: "Three cheers for the King! Hip! Hip! Hurrah!"
Krause: "God behoede land en volk, weg met die Engelse. God behoede..."
Papegaai: "Pretty Polly, green all over, going to Blighty next October."
Krause: "God behoede..."

DIE WAARHEID VERRUIL VIR DIE LEUEN?

Hannes Ollewagen

Romeine 1:18-32

“...omdat hulle, alhoewel hulle God geken het, Hom nie as God verheerlik of gedank het nie; maar hulle het dwaas geword in hul oorlegginge, en hul onverstandige hart is verduister.”
Leef ons nie ook in ‘n samelewing vol mense wat wel van God weet of Hom ken, maar Hom nie met hul lewens verheerlik of dank nie?  En is dit nie wat ‘n mens doen wanneer jy Sondag na Sondag in die kerk sit, maar Maandag tot Saterdag ‘n lewe leef waarin daar geen plek vir God is nie? 

Een van die gewigtigste redes waarom God nie meer verheerlik en gedank word nie, is die eensydige verkondiging dat Hy slegs ‘n God van liefde is.  Dit is waar dat die Almagtige, Drie-enige God van hemel en aarde ‘n God van liefde is, daarom dat Hy sy Seun gestuur het om ons van ons sondes te verlos, maar Hy is níé net ‘n God van liefde nie.  Hy is ook ‘n God van waarheid, geregtigheid, heiligheid, regverdigheid en selfs ‘n God van wraak oor die kwade.  Durf ons God se Wese afwater tot een enkele eienskap omdat dit vir ons gerieflik is?

Die Afrikaner Volksparty

Heel gepas is die tema van die Afrikaner Volksparty se kongres op 10 Oktober 2014, 'n Oorlog sonder Koeëls. Dit was immers die verklaarde doel van Brittanje met die Afrikaner by monde van Alfred Milner pas nadat hulle deur middel van die barbaarste metodes denkbaar die Boere in 1902 tot vrede gedwing het:

The Boer war continues. It is not a war with bullets, but it is a war still.

'n Honderd jaar later duur hierdie sielkundige oorlog teen die Afrikanervolk onverpoosd voort en is die oorlog verhewig sedert die verraderlike oorgawe van die FW de Klerk-regering in 1994.

Die vraag vandag is of die Afrikaner ooit werklik besin het wat hierdie oorlog behels en wat die teenoptrede  behoort te wees.

Humor in die Anglo-Boereoorlog 1899-1902

Samesteller: Elria Wessels

Lees reeks by Ware kwinkslae

M.C.E. van Schoor en C.G. Coetzee, Kampkinders, pp. 25-31:

Die jong Sinnie Viljoen was agt jaar oud toe hulle na Kimberleykamp weggevoer is. Hulle kon net die nodige goedjies bymekaarmaak om saam met hulle op die wa te neem. Sy vertel hoedat een ou tante egter vasbeslote was om haar bulsak saam te vat. Die Engelse offisier was egter net so vasbeslote dat sy dit nie sou doen nie en beveel haar om sonder die bulsak op die wa te klim.

Sy skop vas en sê: "Laai my bulsak op en dan klim ek op!"

Hy vervies hom en bulder: "Woman, get on the wagon or I'll kill you!"

Sy antwoord ewe: "O, Engelsman, kielie my net vandag en dan sal jy 'n ding sien!"