Dirk  Denker

Lees reeks by VOLKSREGERING

Natuurlik   –   Doelmatig

Beskrywing  van  die  enigste regverdige  politieke  bedeling

vir  enige  volk,  hetsy klein  in  getalle  of  groot

EERSTE  TREË  VAN  AFRIKAANS

Daar is vroeër verduidelik dat eie geskiedenis op alle gebiede uiters belangrik is. Taal is deel van die wese, die siel van 'n volk. Alles wat ons doen, dink en redeneer, praat en skryf ons in ons moedertaal. Hoe kan iemand in 'n ander taal bid?  Die waarde van 'n taal lê eerstens diepliggend in sy ontstaan, in sy ontwikkeling en daarna in sy gebruik. Taal is deel van die volkseie, met ander woorde, deel van ons kultuurskatte en dus deel van apartheid. As 'n volk se taal ontbreek, is dit soos stukke van 'n legkaart wat ontbreek, dit is onvolledig. Kultuurskatte bestaan onder meer uit godsdienstige geloof, eie taal, herkoms, gees, eie sielvolle volkslied en ander eie liedere, 'n volksvlag, dryfkrag.

Ondersoeker

Ek wou hierdie artikel kort hou, maar daar is soveel oor die staatsman Verwoerd te skryf, dat ek amper 'n boekvol geskryf het, en het toe maar besluit om net 'n uittreksel te maak wat ek nogtans in twee moes deel.

Dit was nie nou die tyd om politieke argumente teen sy visie te opper nie. Tog, daar was ook geen dwingende rede vir 'n opposisiekoerant om hierdie visie aan te prys nie. Daarom val die Sunday Times se redaksionele kommentaar op 11 September 1966 op. Die blad het onder meer geskryf:

Die konsep van Bantoetuislande is een van die groot erflatings wat dr Verwoerd vir sy land nagelaat het; en die tragedie vir Suid-Afrika is dat hy nie gespaar is om sy taak te voltooi nie ... (Outeur se eie vertaling). Die blad verwys ook na sy verrassende vermoë tot minsaamheid.

Ondersoeker

Ek het gewonder of dr H F Verwoerd werklik so 'n briljante man was as wat deur sy tydgenote voorgehou word. Ek lees kort-kort van hom in die pers en dit het my geprikkel om meer oor hom uit te vind. Eerstens het sy sekretaris vir 13 jaar (Fred Barnard) oor hom geskryf:

(1961 se statebondkonferensie)  ''Sommer met die eerste oogopslag was dit duidelik dat die hele Londen met al sy voorstede op dr Verwoerd, daardie 'monster' van Afrika, gewag het. Persmanne, fotograwe, televisiemense en slordige langhariges was daar by die dosyne. Jy kon jou eenvoudig nie draai nie of daar was een van hulle; grotes, kleintjies, swartes, geles, gladgeskeerders en bebaardes; die hele boel was daar om iets te probeer aas vir die meer as 'n dosyn dagblaaie wat hierdie wêreldstad bedien en vir die baie honderde koerante oor die hele aardbol.

Kobus Ferreira

Ek wil graag repliek lewer op die artikel “Wie was betrokke by dr Verwoerd se moord?”

Dit was destyds die algemene mening dat senator Jan de Klerk, die vader van FW de Klerk, ‘n man met ‘n vaste gees en hoë morele waardes was, soos ook in bg artikel na verwys word. Maar daar is baie vrae wat mettertyd ontstaan het en in hierdie verband gevra kan word.

Jan de Klerk was destyds ‘n onderwyser in Nylstroom. Na aanleiding van talle gerugte dat hy skoolmeisies gemolesteer het moes hy vlugtend na ‘n ander dorp verhuis om die woede van die Nylstromers te ontkom.

In genoemde artikel word gemeld dat Jan de Klerk nie opgedaag het vir die volksraadsitting nie, juis die dag toe die Van Wyk-kommissie se verslag besreek sou word – ‘n saak waarin De Klerk ‘n groot aandeel gehad het aangesien hierdie verslag van Regter Van Wyk die antwoorde sou bied op ‘n ondersoek na die nalatigheid van verskillende Departemente wat gelei het tot die moord op dr Verwoerd.

Johan Dorfling

Wanneer iemand die selfgemaakte term fopnuus gebruik, staan daardie persoon dikwels self agter die deur sonder om die ontstaan van wat hy as as fopnuus beskryf, aan te dui. Soos gewoonlik is daar geen oorsprong nie, maar slegs 'n bewering wat as 'n strooipop opgestel is om self af te skiet. Sodoende word 'n onkruidsaadjie gesaai waarvoor daar geen regverdiging is nie.

Die woord fop beteken egter iets heeltemal anders. 'n Rugbyspeler wat maak of hy 'n bal uitgee sodat 'n gaping ontstaan wat hy doeltreffend kan gebruik, het sy teenspeler op 'n wettige manier openlik gefop of geflous of gepypkan. Dit is heeltemal aanvaarbaar en daardie speler word as rats en vlugvoetig beskryf. Geen valshede is betrokke nie. Mense wat van fopnuus praat, bedoel vals nuus, maar wil dit nie so noem nie. Vals omsluit geslepe, listig, onedel, oneg en oneerlik.

Voordat die verslag van regter Van Wyk oor die sluipmoord op dr. Verwoerd amptelik beskikbaar geword het, was dit al algemene kennis dat flaters deur verskillende Staatsdepartemente gemaak is en dat daar nalatigheid aan die kant van hierdie departemente was. Hoe ernstig die flaters en nalatigheid inderdaad was, sou eers in die Van Wyk-verslag aan die lig kom. Daarom, en ook omdat die daad van 6 September 1966 ongetwyfeld die skokkendste gebeurtenis in die geskiedenis van Suid-Afrika in hierdie eeu was, is met groot belangstelling gekyk na die koms van die regter se verslag.

Ds C R Kotze

Lees reeks by Die Bybel en ons volkstryd

OORLOG: WEES GOD MÉÉR GEHOORSAAM AS DIE MENSE

DIE OORLOGSJARE (1939—1945)

Hierdie preek is gelewer tydens die donker krisisjare van die Tweede Wêreldoorlog (1939—1945). Afrikaners wat die oorlogspoging nie kon steun nie, is aan griewende vernedering en vervolging blootgestel. Ongelukkig het ernstige meningsverskille in eie geledere ook nog ontstaan oor die verwesenliking van die vryheidstrewe, sodat die nuutgevonde eenheid spoedig weer verbreek is. Innerlik verswak en magteloos, het die Afrikanervolk weerloos gestaan teenoor die bedreiging van tronke en interneringskampe. Teen hierdie agtergrond moet wyle ds. C. R. Kotze se preke, wat indertyd landswye beroering verwek het, gelees word. Die onverskrokkenheid en die profetiese gloed van sy optrede het Sondag na Sondag groot skares getrek na die historiese Tweetoringkerk in Bloemfontein wat vir vele ’n hawe van rus en ’n oord van bemoediging geword het.

Pred. 3:3 “’n Tyd om dood te maak en ’n tyd om gesond te maak.” Pred. 3:8— “’n Tyd vir oorlog en ’n tyd vir vrede.”

ONS IS christene ! Ons glo in die Bybel. Die Bybel sê dat die hele Skrif van God ingegee is en nuttig is om te leer, om tereg te wys, sodat die mens van God volkome kan wees—tot elke goeie werk volkome toegerus (2 Tim. 3:16, 17).

Die Bybel is dus daar om vir u en my tot elke goeie werk volkome toe te rus !

Nou, wat sê die Bybel van my lewe en sterwe ? Wat sê die Bybel van kerkgaan, van Sondagsheiliging, van my huis en my vriende ? Wat sê die Bybel oor die vraagstukke wat ons ontmoet? Wat sê die Bybel van skeuring en eenheid, van meerderheid en van oorlog? Watter skeuring is christelik?

Watter eenheid is christelik ? Wanneer is ’n meerderheid christelik en aan watter oorlog moet ’n christen deelneem?

...SLINKSE  PLANNE

Johan Dorfling

Slinkse planne word in die geheim gesmee, in die duisternis, in 'n poging om ander mense te oortuig dat die oppervlakkige goeie bedoelings tot hulle voordeel sal strek. Intussen word dit so voorgehou dat dubbele standaarde daaruit kan voortspruit. Dit klink filantropies of mensliewend om te beweer dat almal alles met mekaar moet deel, maar dit is die beginsel van die kommunisme wat onbybels is. Let op na die verskil. Kommuniste sê jy moet wat jy het met my deel. Christene sê ek deel met jou om jou te help.

Die kommunis het niks aan te bied nie en eis van die Christen. Die Christen het baie om aan te bied in die vorm van die geestelike en goedere wat hy verwerf het deur geloof en harde werk, tog deel hy uit goedheid wat hy aan ander kan afstaan.

Volgens Fikile Mbalula beplan die ANC nie algehele beslaglegging op eiendom sonder vergoeding nie.

Peet de Wet

Hendrik het gereeld vakansies huis toe gekom toe hy student was en dan het ek soos 'n stertjie agter hom aangeloop. Hy was vir my te wonderlik. Hendrik was al op universiteit en ek so elf jaar oud, toe kry ek waterpokkies. Ek was seker so tien dae in die bed en by tye koorsig. Hendrik was die enigste een wat my kon kalmeer. Hy het vir ure by my gesit en storietjies vertel wat hy sommer so opgemaak het terwyl hy praat. Toe ek weer gesond was, het ons soms saam gaan perdry of tennis speel. Ek was soos sy skaduwee. Saans het ons meestal gesit en lees. Hendrik het vreeslik baie by die huis gelees.

Een vakansie kom Hendrik by die huis aan en Ma vra vir hom hoekom hy so baie briewe skryf. Dit lyk of hy in nooiens belangstel.

Op Woensdag, 14 September, 8 dae ná die moord op dr Verwoerd, is mnr. BJ Vorster as Eerste Minister beëdig, en die middag het hy vir die eerste maal as Eerste Minister in die Volksraad opgetree. ’n Duidelik waarneembare atmosfeer van gespanne afwagting het swaar oor die stampvolle saal en galerye gehang. Maar mnr. Vorster het hom uit die staanspoor met rustige selfversekerdheid meester van die situasie getoon, wat so baie daartoe bygedra het om die oorgang van die een bewind na die ander glad en sonder haakplek te laat plaasvind.

Formeel het hy die Volksraad meegedeel dat hy deur die Staatspresident versoek was om ’n regering saam te stel en dat hy dit gedoen het, dat hy mnr. P. C. Pelser gevra het om Minister van Justisie en Gevangenisse en mnr. S. L. Muller om Adjunk-minister van Justisie, Polisie en Gevangenisse te word. Hyself, het hy gesê, sal vir eers Minister van Polisie bly, omdat staatsveiligheid daaronder ressorteer en hy vyf jaar lank “opgestaan en gaan slaap het met al hierdie probleme wat uit die veiligheid van Suid-Afrika voortvloei”.

Peet de Wet

Die NG-gemeente van Bulawayo het tot by Lusaka gestrek. Maandae het Pa gewoonlik sy fiets op die trein gelaai, op die verste punt afgeklim en dan myle deur die bos gery om die boere op die plase te besoek. Sondae preek hy in die kerkie agter ons huis. Len was die koster. Hendrik en ek het hom gewoonlik Saterdae gehelp om die kerk skoon te maak. Daar kry ons toe eendag 'n nes vol klein muisies. Ek hardloop huis toe om 'n skoendoos te haal. Die muise word netjies ingepak en met bruinpapier toegedraai en in juffrou Vermeulen se kamer gesit. Juffrou Vermeulen was 'n sendingdame wat by ons ingewoon en vir my musiekles gegee het. Ons het nie van haar gehou nie; sy was te streng.

Die Nuwe Leier

’n Week na die moord op dr. Verwoerd, op Dinsdag, 13 September, is die nuwe hoofleier van die Nasionale Party, en as sodanig ook Eerste Minister van Suid-Afrika, deur die Parlementêre koukus van die Nasionale Party aangewys.

Om 10.30 het die koukus in die Parlementsgebou byeengekom. Al 164 lede, Senatore en Volksraadslede, was aanwesig. Die voorsitter, sen. Paul Sauer, het uit ’n siekbed opgestaan om daar te kan wees.

Teen die tyd was dit ’n uitgemaakte saak dat die keuse lê tussen mnr. B. J. Schoeman, die 61-jarige Minister van Vervoer, en mnr. B. J. Vorster, 50-jarige Minister van Justisie.

Geruime tyd voordat die koukusvergadering sou begin, het mense al in Parlementstraat byeengekom. Hulle kon nie die terrein van die Parlementsgebou betree nie vanweë die strenge veiligheidsmaatreëls wat getref was.

Peet de Wet

[Daar is al en word steeds soveel oor dr Verwoerd as volwassene geskryf dat ek dit goedgedink het om iets meer uit  HERINNERINGE AAN DR HF VERWOERD,  'N BIOGRAFIESE SKETS van dr H O Terblanche aan te haal en as enkele artikels aan te pas. Dit gaan meer oor sy kinderjare, vertel deur sy jonger suster Lucie.]

Lucie vertel:

In Wynberg het die twee seuns allerhande kattekwaad aangevang. Op die hoek van ons straat, Mortimer Road, was daar 'n sinagoge. Dit moet nog daar wees. Dit was welbekend dat iemand homself in die sinagoge opgehang het en dat dit daar spook. Hendrik en Len het toe van Ma se lakens gesteel en ná donker gaan spook speel, kastig om die Jode bang te maak.

Volgens Ma was Hendrik eintlik nog te jonk, maar die juffrou van die Evangelies-Lutherse skool in Waterloo Road, het kom pleit dat hy asseblief moet kom om haar getalle vol te maak.

Johan Dorfling

Maklik gesê, maar hoe kan ons Afrikaans handhaaf as staatsdepartemente en ander staatsinstellings Engels as voertaal gebruik en ons in winkels in Engels bedien word?  Kenmerkend van ons Afrikaners probeer ons beleefd dit vir ander maklik te maak. Die probleem is egter dat die wat Engels praat, misbruik daarvan maak. Daarby praat hulle so vinnig dat ons hulle manier van woorde uitspreek nie maklik volg nie.

Wat saam daarmee gebeur is dat ons na Engels oorslaan, 'n taal wat ons nie alledaags gebruik nie. Daarby laat ons toe dat Afrikaans geïgnoreer word, aldus verloën ons ons eie taal sodat dit nie meer in die openbaar gebruik word nie.

Hannes Ollewagen

Hebreërs 4:1-13

“Want Hy het êrens van die sewende dag so gespreek: En God het op die sewende dag van al sy werke gerus;” (:4).

Die skrywer van hierdie hoofstuk raak die letterlike Sabbatsrus aan, maar spreek ook in dieselfde gedeelte oor die Sabbatsrus se geestelike betekenis. Daardie sielerus wat elke ware gelowige uiteindelik in Christus vind.

Terwyl sommige die fisiese onderhouding van die Sabbat sal wil beklemtoon, is daar ook diegene wat net op die geestelike hiervan wil fokus. En tog is ‘n gesonde balans tussen beide die fisiese sowel as die geestelike hiervan nodig om die volheid daarvan te ervaar. ‘n Lui-lekker “rusdag” by die huis sonder enige geestelike voedsel en oordenking op daardie dag sal vir jou geloofslewe net so min beteken as ‘wanneer jy ‘n dag wel in die “gees” onderhou, maar uiteindelik is jy so besig met inkopies of ander take dat daar vir jou gees eintlik geen rus is nie.

Johan Dorfling

Dr H F Verwoerd is op 6 September 1966 vermoor. Om oor sy persoonlikheid en ingesteldheid te skryf, is maklik, maar terselfdertyd is dit baie moeilik. Hy was so merkwaardig dat die grense van sy denke die mensdom onbeperk vooruitgeloop het.

Dit is maklik om hom te beskryf omdat hy so 'n eerlike, opregte en openlike persoon was sodat almal geweet het waar hulle met hom staan. Aan die anderkant is dit moeilik omdat daar rakke vol boeke en geskrifte oor hom geskryf is en steeds geskryf word, ver meer as oor enige ander Suid-Afrikaanse staatsman, of menige ander groot moondhede se staatsmanne of manne wat foutiewelik as staatsmanne voorgehou is. Teenswoordig verkoop selfs tweedehandse boeke oor hom teen die duurste pryse. Uit al hierdie beskikbare inligting, asook uit die talle uitstekende toesprake wat hy self gemaak het, het sy persoonlikheid sterk op die voorgrond getree. Wat kan nog oor hom geskryf word wat nie reeds gedoen is nie?  Steeds regeer hy Suid-Afrika selfs uit die graf uit.